Madde 140 – Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme
sırasında aşağıdaki esaslara uymaya mecburdurlar:
1.
(Değişik: 14/10/2021-7338/18 md.) İncelemeye tabi olana, vergi
incelemesinin konusunu ve incelemeye başlanıldığı hususunu bir yazıyla
bildirirler. Ayrıca, yazının bir örneğini bağlı olduğu birime ve ilgili vergi
dairesine gönderirler.
2. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) (Mülga: 14/10/2021-7338/18 md.)
3.
İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde inceleme yapılanın muvafakatı
olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamazlar veya buna devam
edemezler (Tutanak düzenlenmesi ve inceleme ile ilgili emniyet tedbirlerinin
alınması bu hükmün dışındadır. Ancak bu gibi tedbirler, incelemelerin yapıldığı
yerdeki faaliyeti sekteye uğratmıyacak şekilde yapılır);[35]
4.
İnceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde inceleme
yapılana verilir.
5. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) Vergi kanunlarıyla ilgili Cumhurbaşkanı kararı,
yönetmelik, genel tebliğ ve sirkülere aykırı vergi inceleme raporu
düzenleyemezler. Ancak, bu düzenlemelerin vergi kanunlarına aykırı olduğu
kanaatine varırlarsa bu hususu bağlı oldukları birimler aracılığıyla Gelir
İdaresi Başkanlığına düzenleyecekleri bir rapor ile bildirirler.[36]
6. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) (Değişik: 29/3/2018-7104/19 md.) İncelemeye
başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en fazla bir
yıl, sınırlı inceleme yapılması halinde en fazla altı ay, katma değer vergisi
iade incelemelerinde ise en fazla üç ay içinde incelemeleri bitirmeleri
esastır. Bu süreler içinde incelemenin bitirilememesi halinde ek süre talep
edilebilir. Bu talep vergi incelemesine yetkili olanların bağlı olduğu birim
tarafından değerlendirilir, tam ve sınırlı incelemelerde altı ayı, katma değer
vergisi iade incelemelerinde ise iki ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Bu
durumda, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu birim
tarafından incelemenin bitirilememe nedenleri yazılı olarak nezdinde inceleme
yapılana bildirilir. Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu
birimler vergi incelemesinin öngörülen süreler içinde bitirilmesi için gerekli
tedbirleri alırlar.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.; Değişik
fıkra: 7/7/2011-KHK-646/4 md.) Vergi Müfettişleri ile
Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları,
işleme konulmak üzere ilgili vergi dairesine tevdi edilmeden önce, meslekte on
yılını tamamlamış en az üç Vergi Müfettişinden oluşturulacak rapor
değerlendirme komisyonları tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkin
Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere
uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanla komisyon arasında
uyuşmazlık oluşması halinde uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporları üst
değerlendirme mercii olarak, Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarları aşan
tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporları ise doğrudan, Vergi Denetim
Kurulu Başkanlığı bünyesinde bir Başkan Yardımcısının başkanlığında dört grup
başkanından oluşan beş kişilik merkezi rapor değerlendirme komisyonu tarafından
vergi kanunları ile bunlara ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel
tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi
yapanlar, bu komisyon tarafından yapılacak değerlendirmeye uygun olarak
düzenleyecekleri vergi inceleme raporlarını işleme konulmak üzere bağlı
oldukları birime tevdi ederler.[37]
(Ek fıkra:
23/7/2010-6009/9 md.) 135 inci madde ile vergi incelemesi yapmaya yetkili kılınan
diğer memurlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları, Gelir İdaresi
Başkanlığı merkez ve taşra birimlerinde oluşturulacak rapor değerlendirme
komisyonları tarafından değerlendirilir.
(Ek fıkra:
23/7/2010-6009/9 md.) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu ile diğer rapor
değerlendirme komisyonları yaptıkları değerlendirme sırasında, verilmiş bir
özelgenin 369 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğu kanaatine
varmaları halinde, söz konusu özelge, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonundan
üç üye ile 413 üncü maddeye göre oluşturulan komisyondan iki üyenin katılımıyla
oluşturulacak beş kişilik bir komisyon tarafından değerlendirilir. Bu
komisyonca verilen kararlar, ilgili rapor değerlendirme komisyonu ile
incelemeye yetkili olanı bağlar.
(Ek fıkra:
23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede yazılı komisyonların başkan ve üyelerine her toplantı
günü için (1000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak tutar üzerinden toplantı ücreti ödenir. Bu şekilde ödenecek toplantı
ücretinin bir aylık tutarı (5000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla
çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşamaz.
(Ek fıkra:
23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede belirlenen esaslar çerçevesinde, vergi
incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, yazı, bildirim
ve tutanakların elektronik ortamda düzenlenmesi ile vergi incelemelerinde
uyulacak diğer usul ve esaslar, komisyonların teşekkülü ile çalışma usul ve
esasları ve Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından doğrudan
değerlendirmeye tabi tutulacak vergi inceleme raporlarının tutarları, (…)[38] Maliye Bakanlığınca çıkarılan
yönetmelikle belirlenir.[39]
İnceleme tutanakları: