Madde 160 – 153 üncü maddede yazılı mükelleflerden işi bırakanlar,
keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
(Mülga
ikinci fıkra: 22/7/1998-4369/82 md.)
(Ek fıkra:
22/7/1998-4369/3 md.; Değişik üçüncü fıkra: 16/7/2004-5228/6 md.) İşi bırakma bildiriminde bulunmayan
bir mükellefin işi bıraktığının tespit edilmesi veya yapılan araştırma ve
yoklamalar sonucunda bilinen adreslerinde bulunamaması ve başka bir adreste
faaliyetine devam ettiğine dair bilgi edinilememesi veya başkaca bir ticarî,
ziraî ve meslekî faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek
amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiğinin vergi incelemesine yetkili olanlarca
düzenlenen rapor ile tespit edilmesi ve mükellefiyet kaydının devamına gerek
görülmediğinin raporda belirtilmesi halinde, mükellef (matrahlı veya matrahsız
beyanname verenler dahil) işi bırakmış addolunur ve mükellefiyet kaydı vergi
dairesince terkin edilir. Bu durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşu ile kamu
kurumu niteliğindeki meslek üst kuruluşuna da bildirilir.
(Ek fıkra:
16/7/2004-5228/6 md.) Mükellefiyet kaydının terkin edilmesi, mükellefin işi bırakmasından
önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı gibi bu tarihten
sonra faaliyette bulunduğunun tespiti halinde bu dönemlere ilişkin
vergilendirmeye ve sahte belge düzenleme fiilini işleyenler hakkında kovuşturma
yapılmasına ve ceza uygulanmasına da engel teşkil etmez.
(Ek fıkra:
16/7/2004-5228/6 md.) Bu madde kapsamında mükellefiyet kayıtları terkin edilenlerin kimlik
bilgileri ile bunların bastırmış veya tasdik ettirmiş oldukları belgeler ve
kullanmış oldukları ödeme kaydedici cihazlara ilişkin bilgiler Maliye
Bakanlığınca belirlenecek araçlarla duyurulur.
(Ek fıkra:
16/7/2004-5228/6 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir.
Mükellefiyet kaydının
analiz ve değerlendirme sonuçlarına bağlı olarak terkini:
Madde 160/A- (Ek: 5/12/2019-7194/24 md.)
Mükellefiyet süresi,
aktif ve öz sermaye büyüklüğü, ödenen vergi tutarı, çalışan sayısı, vergisel
yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği gibi hususlar dikkate alınarak
mükelleflerin vergisel uyum seviyelerine yönelik olarak Hazine ve Maliye
Bakanlığınca yapılan analiz ve değerlendirme çalışmaları neticesinde sahte
belge düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler vergi
incelemesine sevk edilir ve bunlar nezdinde yoklama yapılır.
Yoklamayı müteakip, Hazine
ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde vergi dairesinin
mükellefin sahte belge düzenleme riskinin yüksek olduğuna ilişkin görüşü ve
ilgisine göre vergi dairesi başkanı veya defterdarın onayı ile mükellefiyet
kaydı terkin edilir ve bu durum mükellefe tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içerisinde 153/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan asgari
teminat tutarından az olmamak üzere, sahte belge düzenleme riskinin yüksek
olduğu dönemlerde düzenlenen belgelerde yer alan toplam tutarın %10’u tutarında
aynı maddede belirtilen türde teminat verilmesi ve tüm vergi borçlarının
ödenmesi şartıyla mükellefiyet, terkin tarihi itibarıyla yeniden tesis edilir.
Mükellefiyetin terkin edildiği tarih ile yeniden tesis edildiği tarih
aralığında verilmeyen beyanname ve bildirimler, yeniden tesise ilişkin yazının
mükellefe tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde verilir ve tahakkuk
eden vergiler aynı sürede ödenir.
Bu madde kapsamında
mükellefiyeti terkin edilenler ve 153/A maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında
belirtildiği şekilde bunlarla ilişkili olan kişilerin işe başlama bildiriminde
bulunmaları hâlinde, bu kişiler hakkında mükellefiyet tesis edilebilmesi için
işe başlama bildiriminde bulunanların ve mükellefiyet kaydı bu madde kapsamında
terkin edilenlerin tüm vergi borçlarının ödenmiş ve ikinci fıkrada belirtilen
şekilde teminat verilmiş olması şarttır. Bu madde uyarınca teminat alınarak
mükellefiyeti yeniden tesis edilenlerin düzenlemek zorunda oldukları fatura
veya fatura yerine geçen belgelerden Hazine ve Maliye Bakanlığınca
belirlenenlerin, elektronik belge olarak düzenlenmesi zorunludur. Kâğıt olarak
düzenlenmesi hâlinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş
sayılır ve kayıtların tevsikinde kullanılamaz.
Mükellef hakkında yapılan
inceleme neticesinde, mükellefin başka bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti
olmadığı hâlde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis
ettirdiği tespit olunursa, alınan teminat inceleme neticesinde doğan borçlar
dâhil vergi borçlarına mahsup edilerek artan tutar iade olunur. Yapılan
incelemede mükellefin başka bir ticari, zirai veya mesleki faaliyeti bulunduğu
hâlde sahte belge düzenlediği tespit olunursa, mükellef hakkında 153/A
maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilir. Şu kadar
ki, daha önceden alınmış olan teminat sahte belge düzenleme fiili nedeniyle
yapılan tarhiyatların ve kesilen cezaların kesinleşmesine kadar mükellefe iade
olunmaz. Yapılan inceleme neticesinde mükellefin sahte belge düzenlemediği
tespit olunursa, alınan teminat başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla iade
olunur.
Bu madde kapsamında
alınan teminatların iadesinde, 153/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca alınan
teminatların iadesine ilişkin; bu teminatların vergi borçlarına mahsubu ve
eksilen teminatların tamamlatılmasında ise aynı maddenin dokuzuncu fıkrasına
ilişkin hükümler uygulanır.
Bu madde kapsamında
elektronik belge düzenleme yükümlülüğü getirilen mükelleflere ilişkin bilgiler
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre
duyurulur. Bu kapsamda yapılan duyurular vergi mahremiyetinin ihlâli sayılmaz.
Hazine ve Maliye
Bakanlığı, madde kapsamındaki işlemlere ilişkin süreleri, elektronik ortamda
belge düzenleme zorunluluğunun başlayacağı tarihi, bu madde kapsamındaki
mükelleflerin tahsilat ve ödemelerinin tevsiki ile bu maddenin uygulanmasına
ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
İşi bırakmanın tarifi: