Madde 415 – 5432 sayılı Vergi Usul Kanunu ile bu kanunun bazı
hükümlerini değiştiren 5815, 6094 ve 6935 sayılı kanunlar ile 5887 sayılı
Harçlar Kanununun 116 ncı maddesi, 120 inci maddesinin ikinci ve üçüncü
fıkraları, 121 inci maddesinin dördüncü fıkrası ile 123 üncü maddesi, 6085
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 9 uncu maddesinin (E) fıkrası, 6802 sayılı
Gider Vergileri Kanununun 64 üncü maddesi,
6936
sayılı Hususi Otomobil vergisi Kanununun 12 nci maddesi, 7338 sayılı Veraset ve
İntikal Vergisi Kanununun 15 inci maddesi ve diğer kanunların bu kanuna uymıyan
hükümleri kaldırılmıştır.
Vergi
idaresini geliştirme fonu:
Mükerrer Madde 415- (Ek: 4/12/1985-3239/36 md.; Mülga:
24/3/1988-3418/42 md.)
Götürü
matrahlar:
Geçici Madde 1 – 5432 sayılı kanunun 40 ıncı maddesi mucibince tesbit
edilip bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte vergi tarhına esas tutulmakta olan
götürü matrahlar 1961 yılı vergileri için de uygulanır.
İlk
tatbik yılında komisyonların teşkili ve ödevleri:
Geçici Madde 2 – Zirai kazançlar merkez ve il komisyonları bu kanunun
yayınlandığı tarihten başlıyarak en geç bir ay içinde, komisyon başkanlarının
daveti üzerine kurulur.
Zirai
kazançlar merkez komisyonuna Ziraat Odaları Birliği tarafından seçilecek
temsilci, işbu birliğin teşekkül edeceği tarihe kadar Ticaret ve Sanayi
Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği
tarafından seçilir.
Merkez
komisyonu, bu kanunun 46 ncı maddesinde mevzuubahis yönetmeliği ilk toplantı
tarihinden itibaren en geç üç ay içinde hazırlıyarak yürürlüğe koyar.
Geçici Madde 3 – Kanunun ilk uygulama yılında, vergiye tabi çiftçilerin
zirai kazançları, satış tutarlarına bakılmaksızın götürü gider usulüne göre
tesbit olunur.
Dileyenler,
vergi dairesine, en geç, kanunun mer'iyete girdiği tarihten itibaren bir ay
içinde ve yazılı olarak müracaatta bulunmak şartiyle, gerçek kazanç esasını
ihtiyar edebilirler.
Geçici Madde 4 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte veya sonraki
yıllarda bilanço esasına göre Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefiyetine girecek
olanlar açılış bilanço ve envanterini tanzim ederken işletmeye dahil iktisadi
kıymetleri bu kanunun üçüncü kitabında yazılı hükümler dairesinde
değerlendirirler. Maliyet bedeli ile değerlenmesi icap eden kıymetlerin bu
bedeli bilinmiyorsa maliyet bedeli yerine mükelleflerin bizzat belli edecekleri
alış emsal bedeli değerlemeye esas tutulur.
Vergi
incelemesi neticesinde alış emsal bedelinin fazla hesap edildiğinin anlaşılması
halinde mükellef hakkında vergi ziyaı veya usulsüzlük cezaları uygulanmaz.[171]
Amortismana
tabi iktisadi kıymetlerin değerlenmesi:
Geçici Madde 5 – (Değişik: 19/2/1963-205/24 md.)
Bu
kanunun mer'iyete girdiği tarihte veya mütaakıp yıllarda ticari, zirai veya
mesleki kazançları dolayısiyle yeniden Gelir Vergisine girecek veya basit
usulden gerçek usule geçecek olan mükellefler ile öteden beri faaliyete devam
eden serbest meslek erbabınının amortismana tabi iktisadi kıymetleri
maliyet bedeli, maliyet bedeli bilinmiyorsa bizzat kendilerince alış
tarihindeki rayice göre tahmin olunacak bedeli ile değerlenir. Şu kadar ki, bu
kıymetlerin alış tarihleri ile mükellefiyete giriş veya gerçek usule geçiş
tarihi arasındaki yıllara ait amortismanlar tutarı bu değerden düşülür ve
bakiyesinin amortismanına devam olunur.[172]
Mükellefçe
tahmin olunacak bedelin fazla hesaplandığının tesbiti halinde bundan dolayı
adına ceza kesilmez.
Ceza
hükümlerinin şümulü:
Geçici Madde 6 – Bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce işlenmiş fiiller
hakkında, bu fiillerin işlendiği tarihte 5432, 5815 ve 6094 sayılı kanunların
yürürlükte bulunan vergi cezalarına ve hileli vergi suçlarına mütaalik
hükümleriyle bu kanunun hükümlerinden hangisi mükellefin veya suçu işliyen
kimsenin lehine ise o hüküm uygulanır.
Yukarıki
fıkra hükmü, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kesilmiş olup da henüz
kesinleşmemiş veya tahsil edilmemiş olan vergi cezalariyle ceza mahkemelerince
hükmolunan cezalara da şamildir.
Ceza
indiriminden faydalanacak olanlar:
Geçici Madde 7 – Mükellef veya vergi sorumluları bu kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren iki ay içinde vergi dairesine müracaatle itiraz
süresi geçmiş veya henüz son bulmamış vergi ve cezaları için bu kanunun 376 ncı
maddesindeki şartları yerine getirdikleri takdirde mezkür madde hükümlerinden
faydalandırılırlar.
Kazanç
sayılmıyacak farklar:
Geçici Madde 8 – Bu kanunun 328 ve 329 uncu maddelerinin uygulanmasında
1945 yılının sonundan önce satınalınmış veya inşa ettirilmiş veyahut trampa
yolu ile iktisabedilmiş olan gayrimenkuller ile bunların mütemmim cüzülerinin
(Sabit tesisatta makinalar dahil) ve teferruatının ve gayrımenkul olarak tescil
edilen hakların satışından ve bu mallar ve haklar için alınan sigorta
tazminatından doğan farklar kazanç sayılmaz.
Bu
Kanunun belediye vergi ve resimlerine uygulanacağı tarih:
Geçici Madde 9 – Belediyelere ait vergi, resim ve harclar hakkında bu
kanunun vergi hatalarına ve bunların düzeltilmesine ve vergi ihtilaflarına
mütaallik hükümleri yayımı tarihinden ve diğer hükümleri 1 Ocak 1963 tarihinden
başlıyarak uygulanır.
Müdevver
mahsullerin değerlenmesi:
Geçici Madde 10 – (Ek: 19/2/1963-205/25 md.)
Bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihte veya mütaakıp yıllarda zirai kazançları
dolayısiyle zirai işletme hesabı veya bilanço esasında yeniden Gelir Vergisine
girecek veya götürü gider usulünden gerçek usullere geçecek çiftçiler,
mükellefiyete girdikleri veya gerçek usullere geçtikleri yıla devredilen zirai
mahsullerini maliyet bedeli ile, bu bedel belli değilse bizzat tayin edecekleri
bedel ile değerlendirirler ve çiftçi işletme defterinin giderler tablosuna bir
kalemde kaydederler; bilanço esasında ise açılış bilançosunda gösterirler.
Mükellefçe
tayin edilecek bu bedelin fazla hesaplandığının tesbiti halinde bundan dolayı
adına ceza kesilmez.
İlk
defa götürü gider usulünde vergiye tabi olacak
çiftçilerin evvelki yıllardan devreden
mahsullerinin satış hasılatının vergilendirilmesinde,
kazançlarını Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinin 1 numaralı
bendine göre tesbit edecekler gerçek miktarları ile indirilebilecek
giderlerinin, kazançlarını aynı maddenin 2 numaralı bendine göre tesbit
edecekler ise bilümum giderlerinin hesabında evvelki yıllarda ödenmiş olan bu
kabil masraflardan sadece satışın yapıldığı yıla devreden mahsullere isabet
eden kısımları nazara alınır.
Geçici Madde 11 – (Bu madde hükmü 25/3/1987 tarih ve 3332 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile Mükerrer 298 inci maddeye dönüştürülmüş ve
yerine işlenmiştir.)
Geçici Madde 12 – (Ek: 4/12/1985-3239/38 md.)
4/1/1961
gün ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin bu Kanunla
değişmeden önceki hükümlerine göre, takdir edilen asgari ölçüde arsa metrekare
birim değerleri ile ilgili olarak dava açma ve açılan davalara cevap verme
konusunda Maliye ve Gümrük Bakanlığına bağlı vergi dairelerine mevdu görev ve
yetkiler devam eder; kesinleşen değerler bu vergi dairelerince, takdir
komisyonu kararları ve varsa yargı mercii kararları ile birlikte ilgili
belediyelere derhal bildirilir. Emlak Vergisi Kanununun uygulamasında, altıncı
genel beyan döneminin başlayacağı yıla kadar kesinleşen bu değerler geçerli
olur.
213
sayılı Vergi Usul Kanununun 72 nci maddesinin bu Kanunla değişmeden önceki
hükümlerine göre kurulan takdir komisyonlarının asgari ölçüde arsa metrekare
birim değer tespitine ilişkin görev ve yetkileri 1 Mart 1986 tarihine kadar, bu
değerlerle ilgili olarak açılacak davalarla ilgili görev ve yetkileri söz
konusu davalar sonuçlanıncaya kadar devam eder.
Geçici Madde 13 – (Ek: 4/12/1985-3239/38 md.)
Vergi
Usul Kanununun 177 nci maddesinde yer alan ve bu Kanunla artırılan hadler,
önceki yılların hadlerine bağlı olmaksızın 1986 yılında tutulacak defterler
için de uygulanır.