Geçici Madde 25 – (Ek: 17/12/2003-5024/5 md.)
31.12.2003
tarihli bilançoda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre,
bu maddede hüküm bulunmayan hallerde ise Vergi Usul Kanununun bu Kanunla
değişik mükerrer 298 inci maddesinde yer alan hükümlere göre düzeltilir:
a) Düzeltme
işlemi, Türkiye geneli için hesaplanan toptan eşya fiyatları genel endeksi göz
önünde bulundurularak Maliye Bakanlığınca belirlenen düzeltme katsayıları
kullanılarak yapılır. Düzeltme işlemi 1970 yılından itibaren uygulanır. Bu
yıldan önce aktif ve pasife giren kalemler 1970 yılında girmiş kabul edilir.
b) Maddî
duran varlıklar maliyet bedeli, malî duran varlıklar ise alış bedeli üzerinden
düzeltmeye tâbi tutulur.
c) Maddî
duran varlıklar, malî duran varlıklar ve özel tükenmeye tâbi varlıklar ile
stokların maliyet veya alış bedelleri içinde yer alan ve tevsik edilebilen reel
olmayan finansman maliyeti, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden
düşülür. Mükelleflerin reel olmayan finansman maliyetini tevsik edememeleri
halinde:
1) Son beş
hesap dönemi içinde aktife giren kıymetlerin maliyet bedeline dahil edilen
finansman giderlerinin reel olmayan kısımları; toplam finansman maliyetlerine,
ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem ortalama ticarî kredi faiz oranına
bölünmesi sonucunda belirlenen oranlar uygulanmak suretiyle bulunan tutar,
maliyet ve alış bedelinden düşülür.
2) Söz konusu beş hesap
döneminden önce aktife giren kıymetlerin maliyet bedeline dahil edilen
finansman giderleri maliyet veya alış bedellerinden düşülmez.
3) (Ek: 16/7/2004-5228/11 md.) Reel olmayan finansman maliyetinin tevsik edilebilir
olması halinde de (1) numaralı alt bentte belirtilen yöntem kullanılabilir.
Amortisman süresi bitmemiş olan kıymetlere ilişkin maliyet veya alış bedelinden
düşülen reel olmayan finansman maliyetinden amortisman ayrılmamış tutar, 2004
ve sonraki dönemlerde, beş yılda ve eşit taksitte dönem kazancının tespitinde
gider olarak dikkate alınır.
d) Birikmiş
amortismanlar, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme
sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir.
e) Öz
sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde, 1.1.2004 tarihinden önce ayrılan yeniden
değerleme değer artış fonu gibi fonlar öz sermayeden düşülür. Bu ve benzeri
fonların sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışları sermaye artışı
olarak dikkate alınmaz ve enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmaz.
f) 2003
yılı hesap dönemine ait beyannamede yer alan indirilemeyen geçmiş yıl malî
zararları ile carî dönem malî zararları matrahın tespitinde mukayyet değerleri
ile dikkate alınır.
g)
31.12.2003 tarihli bilançonun düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş
sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi
iptal kârları ile borç toplamının çıkarılması sonucu bulunan fark, geçmiş
yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl
kârı vergiye tâbi tutulmaz, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul
edilmez.
Pasif kalemlere ait
enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği
veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı
ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur. (Değişik ikinci
cümle: 16/7/2004-5228/11 md.) Ancak öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları
düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar
vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kâr dağıtımı
sayılmaz.
h) Sermaye Piyasası
Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun yüksek enflasyon
döneminde malî tabloların düzeltilmesine ilişkin düzenlemelerine göre
31.12.2003 tarihli bilançolarını düzeltmek zorunda olan mükellefler, söz konusu
bilançolarını bu madde uyarınca yeniden düzeltmeyebilirler. (Ek cümle:
16/7/2004-5228/11 md.) Ancak bu şekilde düzeltme yapanlar, bu Kanuna
göre ayrılabilecek tutardan fazla amortisman veya karşılık ayıramaz.
ı) Yıllara
sarî inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili
olarak 31.12.2003 tarihinde oluşan düzeltme farkları işin bitiminde kâr/zarar
tutarının tespitinde dikkate alınmaz.
j) 2004
yılı hesap döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükellefler bu
maddede yer alan esaslara göre düzeltme yaparlar.
k)
Kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerde; 31.12.2003 tarihli
bilanço, 2004 yılı içinde biten hesap dönemi sonundaki bilançoyu, 2003 yılı
hesap dönemi, 2004 yılı içerisinde biten hesap dönemini, 1.1.2004 tarihi 2004
yılı içinde başlayan hesap döneminin başındaki tarihi ifade eder.
l) (Ek: 16/7/2004-5228/11
md.) Bu madde uyarınca düzeltilen kalemlerin elden çıkarılması halinde,
bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet bedeli addolunur. Şu kadar
ki, amortismana tâbi olmayan kıymetlerin düzeltilmiş değerinin altında bir
bedelle satılması halinde, düzeltilmiş değerle düzeltme öncesi değer arasındaki
farka isabet eden zarar, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde
dikkate alınmaz.