Geçici Madde 31 – (Ek: 16/5/2018-7144/5 md.)
Tam mükellefiyete tabi ve
bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
(finans ve bankacılık sektöründe faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans
şirketleri, emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları, münhasıran
sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden
mükellefler ile bu Kanunun 215 inci maddesi uyarınca kendilerine kayıtlarını
Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilenler
hariç) bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla aktiflerine kayıtlı
bulunan taşınmazlarını (sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası
ihracına konu edilen taşınmazlar hariç) 30/9/2018 tarihine kadar aşağıdaki
şartlarla yeniden değerleyebilirler.
a) Yeniden değerlemede,
taşınmazların ve bunlara ait amortismanların, bu Kanunda yer alan değerleme
hükümlerine göre tespit edilen ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri dikkate alınır.
Amortismana tabi taşınmazlar için amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış
olması durumunda yeniden değerlemeye esas alınacak tutar bu amortismanlar tam
olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.
b) Taşınmazların (a)
bendine göre tespit edilen değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların yeniden
değerleme oranı ile çarpılması suretiyle yeniden değerleme sonrası değerleri
bulunur. Yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı olarak bu
Kanunun mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulan;
i) En son bilançoda yer
alan taşınmazlar ve bunların amortismanları için, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, söz konusu bilançonun ait
olduğu tarihi takip eden aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan
oran,
ii) En son bilanço
tarihinden sonra iktisap edilen taşınmazlar ve bunların amortismanları için, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin,
taşınmazın iktisap edildiği ayı izleyen aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi
ile bulunan oran,
dikkate alınır. Bu bent
uyarınca dikkate alınacak Yİ-ÜFE ibaresi; Türkiye İstatistik Kurumunun her ay
için belirlediği 1/1/2005 tarihinden itibaren üretici fiyatları endeksi (ÜFE)
değerlerini, 1/1/2014 tarihinden itibaren yurt içi üretici fiyat endeksi
(Yİ-ÜFE) değerlerini ifade eder.
c) Yeniden değerleme
neticesinde taşınmazların değerinde meydana gelecek değer artışı, yeniden
değerlemeye tabi tutulan taşınmazların her birine isabet eden değer artışları
ayrıntılı olarak gösterilecek şekilde, bilançonun pasifinde özel bir fon
hesabında gösterilir. Değer artışı, taşınmazların yeniden değerleme sonrası ve
yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. Net
bilanço aktif değeri, taşınmazların bilançonun aktifinde yazılı değerlerinden,
pasifte yazılı amortismanların tenzili suretiyle bulunan değeri ifade eder.
Taşınmazlarını bu madde
kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutan mükellefler bu kıymetlerini, yapılan
yeniden değerleme sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortismana tabi
tutmaya devam ederler.
Pasifte özel bir fon
hesabında gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %5 oranında hesaplanan
vergi, yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın 25 inci günü
akşamına kadar bir beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı
olunan vergi dairesine beyan edilir ve aynı süre içerisinde ödenir. Bu fıkra
kapsamında ödenen vergi; gelir ve kurumlar vergisinden mahsup edilmez, gelir ve
kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmez. Beyanın
zamanında yapılmaması ya da tahakkuk eden verginin süresinde ödenmemesi halinde
bu madde hükümlerinden faydalanılamaz.
Pasifte özel bir fon
hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında
herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı,
bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir
veya kurumlar vergisine tabi tutulur.
Yeniden değerlemeye tabi
tutulan taşınmazların elden çıkarılması halinde, pasifte özel bir fon hesabında
gösterilen değer artışları, kazancın tespitinde dikkate alınmaz.
Yeniden değerlemeye tabi tutulan
taşınmazların elden çıkarılmasından önce bu Kanunun mükerrer 298 inci maddesi
uyarınca enflasyon düzeltmesi yapılmasına ilişkin şartların oluşması halinde,
bu madde gereğince oluşan değer artışı fonu özsermayeden düşülmek suretiyle
mezkûr madde uyarınca enflasyon düzeltmesi yapılır.
(Ek yedinci
fıkra:3/6/2021-7326/11 md.) Birinci fıkrada sayılan mükellefler bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla aktiflerine kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi diğer
iktisadi kıymetlerini (sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası
ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi kıymetler hariç) 31/12/2021 tarihine
kadar yukarıda yer alan kapsam, şart ve hükümlere uymak koşuluyla yeniden
değerleyebilirler. Şu kadar ki;
a) Birinci fıkranın (b)
bendinin (i) ve (ii) alt bentlerinde belirtilen durumlarda yeniden değerleme
oranının belirlenmesine ilişkin hesaplamada; maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değeri yerine, bu fıkranın yürürlüğe
girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değeri,
b) Bu madde kapsamında
daha önce yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar için bu fıkra uyarınca
yapılacak değerlemede ise, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki
aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine
bölünmesi ile bulunan oran,
dikkate alınır. Bu fıkra
kapsamında yapılan yeniden değerleme sonrası pasifte özel bir fon hesabında
gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2 oranında hesaplanan vergi, yeniden
değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar bir beyanname
ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan
edilir ve ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen taksitler
beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere üç eşit
taksitte ödenir. Önceki fıkralarda taşınmazlar için öngörülen hükümler bu fıkra
uygulamasında amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler için de geçerlidir.
Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.