Geçici Madde 32 – (Ek: 14/10/2021-7338/52 md.)
Bu maddeyi ihdas eden
Kanunla mükerrer 298 inci maddeye eklenen (Ç) fıkrası kapsamında yeniden
değerleme yapabilecek olan mükellefler, anılan fıkra uyarınca ilk kez yeniden
değerleme yapacakları hesap döneminden önceki hesap döneminin sonu itibarıyla
bilançolarına kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi diğer
iktisadi kıymetlerini (bu niteliklerini korudukları müddetçe sat-kirala-geri al
işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi
kıymetler hariç) aşağıdaki şartlarla yeniden değerleyebilirler.
a) Yeniden değerlemede,
taşınmazlar ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin ve
bunlara ait amortismanların, bu Kanunda yer alan değerleme hükümlerine göre
tespit edilen ve bu Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca
ilk kez yeniden değerleme yapılacak hesap döneminden önceki hesap döneminin
sonu itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri dikkate alınır.
Amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, yeniden
değerlemeye esas alınacak tutar bu amortismanlar tam olarak ayrılmış
varsayılarak belirlenir.
b) Taşınmazlar
ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin (a) bendine göre
tespit edilen değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların yeniden değerleme
oranı ile çarpılması suretiyle yeniden değerleme sonrası değerleri bulunur.
Yapılacak değerlemede
esas alınacak yeniden değerleme oranı olarak;
1. Bu Kanunun mükerrer
298 inci maddesinin (A) fıkrasına göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulan;
i) En son bilançoda yer
alan taşınmazlar ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler ile
bunların amortismanları için, anılan maddenin (Ç) fıkrası kapsamında yapılacak
yeniden değerlemenin ilgili olduğu hesap döneminden önceki hesap döneminin son
ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, söz konusu bilançonun ait olduğu tarihi takip
eden aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan oran,
ii) En son bilanço
tarihinden sonra iktisap edilen taşınmazlar ve amortismana tabi diğer
iktisadi kıymetler ile bunların amortismanları için, anılan maddenin (Ç)
fıkrası kapsamında yapılacak yeniden değerlemenin ilgili olduğu hesap
döneminden önceki hesap döneminin son ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, bunların
iktisap edildiği ayı izleyen aya ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan
oran,
2. Daha önce Kanunun
geçici 31 inci maddesinin;
i) Birinci fıkrasında yer
alan tarihe kadar yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar
ve amortismanları için, mükerrer 298 inci maddenin (Ç) fıkrası
kapsamında yapılacak yeniden değerlemenin ilgili olduğu hesap döneminden önceki
hesap döneminin son ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına
ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan oran,
ii) Yedinci fıkrasında
yer alan tarihe kadar yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar
ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler ile bunların
amortismanları için, mükerrer 298 inci maddenin (Ç) fıkrası kapsamında
yapılacak yeniden değerlemenin ilgili olduğu hesap döneminden önceki hesap
döneminin son ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2021 yılı Haziran ayına ilişkin
Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan oran,
dikkate alınır. Bu
bent uyarınca dikkate alınacak Yİ-ÜFE ibaresi; Türkiye İstatistik Kurumunun her
ay için belirlediği 1/1/2005 tarihinden itibaren üretici fiyatları
endeksi (ÜFE) değerlerini, 1/1/2014 tarihinden itibaren yurt içi üretici fiyat
endeksi (Yİ-ÜFE) değerlerini ifade eder.
c) Yeniden değerleme
neticesinde taşınmazlar ve amortismana tabi diğer iktisadi
kıymetlerin değerinde meydana gelecek değer artışı, yeniden değerlemeye tabi
tutulan taşınmazlar ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin her birine
isabet eden değer artışları ayrıntılı olarak gösterilecek şekilde, bilançonun
pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir. Değer artışı, taşınmazlar
ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme
sonrası ve yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki
farktır. Net bilanço aktif değeri, taşınmazlar ve amortismana tabi
diğer iktisadi kıymetlerin bilançonun aktifinde yazılı değerlerinden, pasifte
yazılı amortismanların tenzili suretiyle bulunan değeri ifade eder.
Taşınmaz
ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerini bu madde kapsamında
yeniden değerlemeye tabi tutan mükellefler bunları, yapılan yeniden değerleme
sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortismana tabi tutmaya devam ederler.
Pasifte özel bir fon
hesabında gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2 oranında hesaplanan
vergi, yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar
bir beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi
dairesine beyan edilir ve ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen
taksitler beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak
üzere üç eşit taksitte ödenir. Bu fıkra kapsamında ödenen vergi; gelir ve
kurumlar vergisinden mahsup edilmez, gelir ve kurumlar vergisi matrahının
tespitinde gider olarak kabul edilmez. Beyanın zamanında yapılmaması ya da
tahakkuk eden verginin süresinde ödenmemesi halinde bu madde hükümlerinden
faydalanılamaz.
Pasifte özel bir fon
hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında
herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı,
bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir
veya kurumlar vergisine tabi tutulur.
Yeniden değerlemeye tabi
tutulan taşınmaz ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin elden
çıkarılması halinde, pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları,
kazancın tespitinde dikkate alınmaz.
Bu madde kapsamında
yeniden değerleme sadece bir kez, bu Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (Ç)
fıkrası uyarınca yapılacak yeniden değerleme öncesinde olmak üzere yapılabilir.
Bu madde kapsamında yeniden değerleme yapmakla birlikte yeniden değerlemenin
ilgili olduğu hesap döneminden sonraki hesap dönemi için mükerrer 298 inci
maddenin (Ç) fıkrası kapsamında yeniden değerleme yapmayan mükellefler, daha
sonraki dönemlerde mezkûr fıkra kapsamında yapacakları yeniden değerlemede
tekrar bu madde kapsamında yeniden değerleme yapamazlar.
Bu madde kapsamında
yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar ve amortismana tabi
diğer iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından önce bu Kanunun mükerrer 298
inci maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca yeniden değerleme yapılmadan mezkûr
maddenin (A) fıkrası gereğince enflasyon düzeltmesi yapılmasına ilişkin
şartların oluşması halinde, bu madde gereğince oluşan değer artışı
fonu özsermayeden düşülmek suretiyle mezkûr madde uyarınca enflasyon
düzeltmesi yapılır.
Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.