MADDE 40- (Değişik: 17/4/2008-5754/25
md.)
Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün
sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için
karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir.
360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî
hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı
kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında
belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen
işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.
(Ek cümle: 10/9/2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen
sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde
kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil
günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma
ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.
Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek
olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.
Kapsamdaki İşler/İşyerleri
Kapsamdaki Sigortalılar
Eklenecek Gün Sayısı
1)
Kurşun ve arsenik işleri
1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezit gibi cevherlerin çıkarılmasına
ilişkin maden ocağı işlerinde çalışanlar.
2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül,
maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun
üretimi için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.
3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan
kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.
4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken kuru
tozları kaldırma işlerinde çalışanlar.
60
90
2)
Cam fabrika ve atölyeleri
1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme,
eleme, karıştırma ve kurutma işlerinde (bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar
içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için
tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde)
çalışanlar.
2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı
takdirde) çalışanlar.
3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.
4)
Üfleme işlerinde (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde) çalışanlar.
5)
Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki işleri) çalışanlar.
6)
Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işlerinde (potalar kalıp masasına mekanik
araçlarla taşınmadığı takdirde) çalışanlar.
7)
Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.
8)
Yayma fırınlarında düzeltme işlerinde çalışanlar.
9)
Traş işlerinde çalışanlar.
10)
Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.
11) Basınçlı
havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işlerde (çalışma ortamındaki tozları
sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı
bulunmadığı takdirde) çalışanlar.
12) Pota ve
taş odalarında görülen işlerde çalışanlar.
60
3)
Cıva üretimi işleri sanayii
1)
Cıva izabe fırınlarında görülen işlerde çalışanlar.
2)
Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen işlerde çalışanlar.
90
4)
Çimento fabrikaları
1)
İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işlerinde
çalışanlar.
2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.
3)
Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işlerinde (otomatik olarak
tozun etrafa yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde)
çalışanlar.
60
5)
Kok fabrikalarıyla termik santraller
1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma,
boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.
2)
Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.
3)
Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde
çalışanlar.
4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.
5)
Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve
kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.
6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan
dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.
60
6)
Alüminyum fabrikaları
1) Alüminyum oksit üretimi işlerinde çalışanlar.
2) Alüminyum
bronzu hazırlama işlerinde çalışanlar.
3) Alüminyum madeni üretimi işlerinde çalışanlar.
60
7) Demir ve
çelik fabrikaları
1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle
boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işlerinde çalışanlar.
2)
Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden
olan ikinci derecedeki fırınlarda ve konvertörlerde yapılan işlerinde çalışanlar.
3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik
olarak taşınmasına ilişkin işlerde çalışanlar.
4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işlerinde
çalışanlar.
5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç),
fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut
demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı
mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işlerinde çalışanlar.
90
8)
Döküm fabrikaları
1)
Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi
işlerinde çalışanlar.
2)
Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının
döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.
3)
Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar.
60
9)
Asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler
1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işlerinde
çalışanlar.
2)
Asidin yapılma safhalarındaki işlerinde çalışanlar.
3) Baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinde çalışanlar.
90
10)
Yeraltı işleri
Maden
ocakları (elementer cıva bulunduğu
saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer
altında yapılan işlerde çalışanlar.
180
11)
Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler
Doğal
ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan
maddeler veya bütün diğer korpüsküler
emanasyon kaynakları ile yapılan işlerde çalışanlar.
90
12) Su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler
1)
Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20- 35 metreye
kadar derinlik veya 2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar.
2)
Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 35-40 (40 hariç)
m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde
çalışanlar.
3)
Dalgıçlık işinde çalışanlar.
60
90
13)
Türk Silâhlı Kuvvetlerinde,
Subay, yedek subay, astsubay, yedek astsubay, uzman
jandarma, Jandarma Genel Komutanlığında ve uzman erbaşlar ve sözleşmeli erbaş
ve erler.
Sahil Güvenlik Komutanlığında[53][54][55]
90
14)
Emniyet ve polis mesleğinde,
Milli İstihbarat Teşkilâtında
Asaleti onaylanmış olmak şartıyla adaylıkta geçirilen
süreler dahil polis memuru, başpolis memuru ve kıdemli başpolis
memuru, komiser yardımcısı, komiser, başkomiser, emniyet amiri, emniyet
müdürleri ile bu ve daha yukarı maaş ve derecelerdeki emniyet mensupları, Milli İstihbarat
Teşkilâtı mensupları.[56]
90
15) İtfaiye veya yangın söndürme işleri
Yangın
söndürme işlerinde çalışanlar.
60
16) (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin
25/12/2019 tarihli ve E.: 2019/62, K.: 2019/98 sayılı Kararı ile) (Yeniden
düzenleme:11/11/2020-7256/32 md.)
Basın ve Gazetecilik mesleğinde
9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununa göre
basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar.[57]
90
17) (Ek: 10/1/2013-6385/ 15 md.)
Türkiye
Radyo-Televizyon
Kurumu basın kartı sahibi olmak
suretiyle;
Basın Kanununa göre Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda haber
hizmetinde fiilen çalışanlar.[58]
90
18)[59]
(Ek: 10/1/2013-6385/ 15 md.)
Türkiye
Büyük Millet Meclisi ile
Cumhurbaşkanlığı
Yasama
organı üyeleri ile Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar.59
90
19) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/153 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7078/148 md.)
Ceza infaz kurumlarında
Ceza infaz kurumu müdürü, idare memuru, infaz ve koruma başmemuru,
infaz ve koruma memuru unvanlı kadrolarda bulunanlar ile Adalet Bakanlığı
taşra teşkilatına tahsisli kadro veya pozisyonlarda bulunup ceza infaz
kurumlarında görev yapan ve ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklularla
bilfiil irtibat içinde olan diğer görevliler,
90
20) (Ek: 26/7/2018-7146/11 md.)
İnsan sağlığına ilişkin
işler
11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954
tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu
sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici
hizmetlerde çalışanlar.
60
Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre hesaplanan fiilî hizmet
süresi zammı, yukarıdaki tablonun (13) ve (14) numaralı sırasında yer alan sigortalılar
için sekiz, diğer sigortalılar için beş yılı geçmemek üzere uzun vadeli sigorta
kolları uygulamasında prim ödeme gün sayısına eklenir. Bu sürelerin, üç yılı geçmemek üzere;
(18) numaralı sırasında bulunanlar için tamamı diğerleri için yarısı emeklilik yaş hadlerinden indirilir. Tablonun (10) numaralı
sırasında yer alan sigortalılar için bu fıkradaki süre sınırı uygulanmaz.[60]
Yukarıdaki fıkrada belirtilen yaş haddi indiriminden yararlanabilmek
için ölüm ve malûliyet halleri ile (18) numaralı sırada bulunanlar hariç tablonun
(10) numaralı sırasında yer alan sigortalıların en az 1800 gün, diğer sıralarda
yer alan sigortalıların ise en az 3600 gün belirtilen işyeri ve işlerde çalışmış
olmaları şarttır.[61]
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurumun önerisi
üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.
Sigortalıların borçlanabileceği
süreler