MADDE 5- (1) Haksız şart; tüketiciyle
müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak
ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici
aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır.
(2) Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan
haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin haksız şartlar dışındaki
hükümleri geçerliliğini korur. Bu durumda sözleşmeyi düzenleyen, kesin olarak
hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak
olduğunu ileri süremez.
(3) Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve standart
sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme
şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir. Sözleşmeyi düzenleyen,
bir standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla
yükümlüdür. Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden standart sözleşme
olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin
uygulanmasını engellemez.
(4) Sözleşme şartlarının yazılı olması hâlinde,
tüketicinin anlayabileceği açık ve anlaşılır bir dilin kullanılmış olması
gerekir. Sözleşmede yer alan bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması veya birden
çok anlama gelmesi hâlinde; bu hüküm, tüketicinin lehine yorumlanır.
(5) Faaliyetlerini, kanun veya yetkili makamlar
tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi veya kuruluşların hazırladıkları
sözleşmelere de niteliklerine bakılmaksızın bu madde hükümleri uygulanır.
(6) Bir sözleşme şartının haksızlığı; sözleşme konusu
olan mal veya hizmetin niteliği, sözleşmenin kuruluşunda var olan şartlar ve
sözleşmenin diğer hükümleri veya haksız şartın ilgili olduğu diğer bir
sözleşmenin hükümleri dikkate alınmak suretiyle sözleşmenin kuruluş anına göre
belirlenir.
(7) Sözleşme şartlarının haksızlığının takdirinde, bu
şartlar açık ve anlaşılır bir dille yazılmış olmak koşuluyla, hem sözleşmeden
doğan asli edim yükümlülükleri arasındaki hem de mal veya hizmetin piyasa
değeri ile sözleşmede belirlenen fiyat arasındaki dengeye ilişkin bir
değerlendirme yapılamaz.
(8) Bakanlık, genel olarak kullanılmak üzere
hazırlanmış sözleşmelerde yer alan haksız şartların, sözleşme metinlerinden
çıkarılması veya kullanılmasının önlenmesi için gerekli tedbirleri alır.
(9) Haksız şartların tespit
edilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar ile sınırlayıcı olmamak
üzere haksız şart olduğu kabul edilen sözleşme şartları yönetmelikle
belirlenir.
Satıştan kaçınma