MADDE 1530- (1) Aksine bir hüküm bulunmadığı
takdirde, ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler ve şartlar batıldır. Ancak, sözleşme
uyarınca yerine getirilmesi gereken edimler için kanunun veya yetkili makamların
koymuş olduğu en yüksek sınırı aşan sözleşmeler en yüksek sınır üzerinden yapılmış
sayılır; sınırı aşan edimler hata ile yerine getirilmiş olmasa bile, geri alınır.
Bu sınırlarda, Türk Borçlar Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci
cümlesi uygulanmaz.
(2) Ticari işletmeler arasında mal
ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı, kanundan veya sözleşmeden
doğan tedarik borcunu yerine getirmiş olmasına rağmen, borçlu, gecikmeden sorumlu
tutulamayacağı hâller hariç, sözleşmede öngörülmüş bulunan tarihte veya belirtilen
ödeme süresinde borcunu ödemezse, ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer.
(3) Mütemerrit borçlunun alacaklısı sözleşmede öngörülen
tarihten ya da ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren, şart edilmemiş
olsa bile faize hak kazanır.
(4) Sözleşmede ödeme günü veya süresi belirtilmemişse veya
belirtilen süre beşinci fıkraya aykırı ise, borçlu aşağıdaki sürelerin sonunda ihtara
gerek kalmaksızın mütemerrit sayılır ve alacaklı faize hak kazanır:
a) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin borçlu tarafından
alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.
b) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin alınma tarihi
belirsizse mal veya hizmetin teslim alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.
c) Borçlu faturayı veya eş değer ödeme talebini mal veya
hizmetin tesliminden önce almışsa, mal veya hizmetin teslim tarihini takip eden
otuz günlük sürenin sonunda.
d) Kanunda veya sözleşmede, mal veya hizmetin kabul veya
gözden geçirme usulünün öngörüldüğü hâllerde, borçlu, faturayı veya eş değer ödeme
talebini, kabul veya gözden geçirmenin gerçekleştiği tarihte veya bu tarihten daha
önce almışsa, bu tarihten sonraki otuz günlük sürenin sonunda; şu kadar ki, kabul
veya gözden geçirme için sözleşmede öngörülen süre, mal veya hizmetin alınmasından
itibaren otuz günü aşıyor ve bu durum alacaklının aleyhine ağır bir haksızlık oluşturuyorsa,
kabul veya gözden geçirme süresi mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz gün
olarak kabul edilir.
(5) Sözleşmede öngörülen ödeme süresi, faturanın veya eş
değer ödeme talebinin veya mal veya hizmetin alındığı veya mal veya hizmetin gözden
geçirme ve kabul usulünün tamamlandığı tarihten itibaren en fazla altmış gün olabilir.
Şu kadar ki, alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla ve açıkça
anlaşmak suretiyle taraflar daha uzun bir süre öngörebilirler. Ancak alacaklının
küçük yahut orta ölçekli işletme (KOBİ) veya tarımsal ya da hayvansal üretici olduğu
veya borçlunun büyük ölçekli işletme sıfatını taşıdığı hâllerde, ödeme süresi, altmış
günü aşamaz.
(6) Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız
sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini, alacaklının geç ödeme dolayısıyla uğrayacağı
zarardan borçlunun sorumlu olmayacağını veya sınırlı bir şekilde sorumlu tutulabileceğini
öngören sözleşme hükümleri geçerizdir. Geçersizlik durumunda yedinci fıkra uygulanır.
(7) Bu madde hükümleri uyarınca alacaklıya yapılan geç
ödemelere ilişkin temerrüt faiz oranının sözleşmede öngörülmediği veya ilgili hükümlerin
geçersiz olduğu hâllerde uygulanacak faiz oranını ve alacağın tahsili masrafları
için talep edilebilecek asgari giderim tutarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
her yıl ocak ayında ilan eder. Faiz oranı, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni
Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda öngörülen ticari işlere uygulanacak gecikme
faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır.[108]
(8) Mal veya hizmet bedelinin taksitle ödenmesinin öngörüldüğü
durumlarda, bu maddenin ödeme sürelerini düzenleyen hükümleri birinci taksit bakımından
uygulanır. Her bir taksit tutarının ödenmeyen kısmı yedinci fıkrada öngörülen oranda
gecikme faizine tabidir. Alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme veya tarımsal
veya hayvansal üretici olup borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde taksitle
ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.
G) “Şirket” ve “ortaklık” terimlerinin
kanuniliği