Madde 267 – Emsal bedeli, gerçek bedeli olmıyan, veya bilinmiyen
veyahut doğru olarak tesbit edilemiyen bir malın, değerleme gününde satılması
halinde emsaline nazaran haiz olacağı değerdir.
Emsal
bedeli sıra ile, aşağıdaki esaslara göre tayin olunur:
Birinci
sıra: (Ortalama fiyat esası) aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile
değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda
satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef
tarafından çıkarılacak olan "Ortalama satış fiyatı" ile hesaplanır.
Bu esasın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak
her bir malın miktarına nazaran % 25 ten az olmaması şarttır.
İkinci
sıra: (Maliyet bedeli esası) Emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedeli
bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef bu maliyet
bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10 ilave etmek
suretiyle emsal bedelini bizzat belli eder.
(Değişik: 23/6/1982-2686/35 md.) Üçüncü sıra: (Takdir esası) Yukarıda
yazılı esaslara göre belli edilemeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı
üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edilir. Takdirler, maliyet
bedeli ve piyasa kıymetleri araştırılmak ve kullanılmış eşya için ayrıca
yıpranma dereceleri nazara alınmak suretiyle yapılır. Takdir edilen bedellere
mükelleflerin vergi mahkemesinde dava açma hakkı mahfuzdur. Ancak, dava
açılması verginin tahakkuk ve tahsilini durdurmaz.
Emsal
bedelinin mükellef tarafından bizzat hesaplandığı hallerde, bu hesaplara ait
kayıt ve cetveller ispat edici kağıtlar olarak muhafaza edilir.
Yukarıdaki
esaslarla mukayyet olmaksızın kaza mercilerinin re'sen biçtikleri değerler ile
zirai kazanç ölçülerini tesbit eden kararlarda yer alan unsurlar emsal bedeli
yerine geçer.[85]
Ücretle
yapılan imalatta ücretin gerçek miktarının bilinmemesi veya doğru olarak tayin
edilememesi hallerinde tesbit edilecek emsal ücret de aynı esaslara göre tayin
olunur.
Vergi
değeri: