Seyhan Dijital Ödeme Hukuku Avukatları

Bu rehber, Seyhan (Adana) bölgesinde dijital ödeme hukuku uyuşmazlıklarını; yetkilendirilmemiş kart işlemleri, dijital dolandırıcılık, ödeme itirazı (chargeback), elektronik para ve sanal cüzdan, ödeme hizmetleri, banka ve ödeme kuruluşu sorumluluğu, veri güvenliği ile görevli mahkeme boyutlarıyla ayrıntılı biçimde ele alır. Amaç, uyuşmazlığınızda hangi yolu izleyeceğinizi baştan doğru kurgulamanıza yardımcı olmak ve ihtiyacınıza uygun avukatı sayfadaki listeden bilinçli şekilde seçmenizi sağlamaktır.

Dijital ödeme hukuku, elektronik ortamda gerçekleştirilen ödeme işlemlerinin ve bu işlemleri mümkün kılan kuruluşların faaliyetlerinin düzenlendiği, birden çok mevzuat alanının kesiştiği bir hukuk dalıdır. Kartlı ödemeler, mobil ödeme, sanal cüzdanlar, elektronik para, para transferi ve çevrim içi alışveriş sırasında ortaya çıkan hak ve yükümlülükler bu alanın konusudur. Temel kaynağı 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ile bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerdir.

Alanın en belirleyici özelliği çok katmanlı olmasıdır. Bir dijital ödeme uyuşmazlığında aynı anda ödeme mevzuatı, tüketici hukuku, borçlar hukuku, kişisel verilerin korunması ve gerektiğinde ceza hukuku devreye girebilir. Örneğin izinsiz bir kart işleminde hem ödeme sağlayıcısının iade yükümlülüğü, hem varsa suç boyutu, hem de veri güvenliği ihlali birlikte değerlendirilir. Bu nedenle uyuşmazlığın doğru sınıflandırılması, izlenecek yolun ve görevli merciin belirlenmesinde kritik önem taşır.

Düzenleyici çerçevede ödeme ve elektronik para kuruluşlarının faaliyeti yetkilendirmeye tabidir; bu kuruluşlar ilgili düzenleyici otoritenin gözetimi altında çalışır. Kullanıcının korunması, işlemlerin güvenliği, şeffaf bilgilendirme ve fonların korunması bu düzenlemelerin ortak amacıdır. Aşağıda dijital ödeme hukukunun en sık gündeme gelen konu başlıkları özetlenmiştir:

Dijital ödeme ekosistemi çok sayıda aktörden oluşur: kartı çıkaran banka, üye iş yeri bankası, kart kuruluşları (şemalar), ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları. Bir uyuşmazlıkta sorumluluğun kime ait olduğunu belirlemek için bu aktörlerin rolünü ve hukuki niteliğini ayırt etmek gerekir. 6493 sayılı Kanun, ödeme hizmetlerini ve bu hizmetleri sunabilecek kuruluşları ayrıntılı olarak düzenler.

Ödeme hizmeti sağlayıcısı, para yatırma ve çekme işlemleri, ödeme işlemlerinin gerçekleştirilmesi, ödeme aracı ihracı, para havalesi, ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmeti gibi faaliyetleri yürüten kuruluştur. Bu kuruluşların faaliyeti yetkilendirmeye tabidir ve düzenleyici otorite tarafından denetlenir. Yetkisiz faaliyet gösteren kuruluşlarla yapılan işlemler, ek riskler taşır.

Elektronik para kuruluşu ise, aldığı fon karşılığında elektronik para ihraç eden kuruluştur. Elektronik para; ihraç eden dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen, elektronik olarak saklanan ve talep hâlinde nakde çevrilebilen parasal değerdir. Elektronik para mevduat niteliğinde olmadığından, kuruluşun bu fonları koruma altına alma (koruma hesabında tutma veya güvence sağlama gibi) yükümlülüğü vardır. Bu ayrım, kuruluşun mali güçlük yaşaması hâlinde kullanıcının haklarını doğrudan etkiler.

Dijital ödeme uyuşmazlıklarının en yaygın türü, kullanıcının onayı ve bilgisi dışında gerçekleştirilen yetkilendirilmemiş ödeme işlemleridir. Bir ödeme işleminin geçerli olması, ödeme hizmeti kullanıcısının işleme rıza göstermesine (yetkilendirmesine) bağlıdır. Rızanın bulunmadığı işlemler yetkilendirilmemiş sayılır ve kural olarak ödeme hizmeti sağlayıcısı bakımından iade yükümlülüğü doğurur.

İspat yükü: Bir ödeme işleminin kullanıcı tarafından yetkilendirildiğinin, doğru kaydedildiğinin ve teknik bir arıza ya da başka bir aksaklıktan etkilenmediğinin ispatı kural olarak ödeme hizmeti sağlayıcısına düşer. Kullanıcının yalnızca ödeme aracını kullandığının kaydedilmiş olması, tek başına işlemin kullanıcı tarafından yetkilendirildiğini kanıtlamaya yetmeyebilir. Bu ispat kuralı, dijital işlemlerde kullanıcıyı önemli ölçüde korur.

Sorumluluğun sınırı: Ödeme aracının kaybı, çalınması veya izinsiz kullanımı hâlinde kullanıcı, bildirimde bulunana kadar doğan zararlardan yalnızca kanunda öngörülen sınırlı bir tutar bakımından sorumlu olabilir. Bildirimden sonra doğan yetkisiz işlemlerden ise kural olarak sorumlu tutulmaz. Ancak kullanıcının hileli davranması ya da güvenlik yükümlülüklerini kasten veya ağır ihmalle ihlal etmesi hâlinde sorumluluğun kapsamı genişleyebilir. Bu nedenle bildirimin gecikmeksizin yapılması ve güvenlik bilgilerinin (şifre, tek kullanımlık kod) üçüncü kişilerle paylaşılmaması önemlidir.

Uygulamada dijital ödeme uyuşmazlıkları çok çeşitli biçimlerde ortaya çıkar. Aşağıdaki örnek durumlar, sürecin nasıl işlediğini ve hangi başlığın devreye girdiğini somutlaştırmak için verilmiştir:

Bu durumların ortak yönü, hızlı hareket etmenin ve delilleri baştan toplamanın belirleyici olmasıdır. İşlemin fark edildiği an, hangi kanaldan yapıldığı, hangi bildirimlerin alındığı ve tutarların ne zaman çekildiği gibi ayrıntılar, ilerideki itiraz veya davanın temelini oluşturur.

Ödeme itirazı, kart hamilinin yaptığı bir kartlı işleme itiraz ederek tutarın iadesini talep etmesi sürecidir. Uygulamada; ürünün hiç teslim edilmemesi, ayıplı veya siparişten farklı çıkması, işlemin yetkilendirilmemiş olması, aynı işlemin mükerrer yansıtılması veya tutarın hatalı çekilmesi gibi durumlarda başvurulur. Chargeback, esas olarak kart kuruluşlarının kuralları çerçevesinde bankalar arasında işleyen bir düzeltme mekanizmasıdır; ancak arkasında kullanıcının ve tüketicinin kanundan doğan hakları bulunur.

Süreç genellikle şöyle işler: Kart hamili, itirazını kartını çıkaran bankaya iletir. Banka, itirazı değerlendirerek üye iş yeri bankasına yönlendirir ve tutarın geri alınmasını talep eder. Üye iş yeri, işlemin geçerli olduğunu belgelerse itiraz reddedilebilir; aksi hâlde tutar kart hamiline iade edilir. Bu süreç sıkı süre kurallarına tabidir; itirazın belirli süreler içinde yapılması gerekir.

Chargeback'in başarısı büyük ölçüde belgeye dayanır. İşlemin yetkilendirilmediğini veya ürünün teslim edilmediğini gösteren kayıtlar (sipariş onayı, kargo/teslimat takibi, satıcıyla yazışmalar, ekstre) sonucu belirler. Chargeback yolundan sonuç alınamazsa ya da uyuşmazlık daha karmaşıksa, tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi veya genel mahkemeler yoluyla yargısal çözüm gündeme gelir. İki yol birbirini dışlamaz; koşullara göre birlikte veya ardışık kullanılabilir.

Dijital ödeme alanındaki en ağır sonuçlu olaylar, oltalama (phishing), sahte internet siteleri, sahte çağrı merkezleri, kötü amaçlı yazılım ve sosyal mühendislik yoluyla gerçekleştirilen dolandırıcılıklardır. Bu tür olaylar yalnızca bir hukuki uyuşmazlık değil, aynı zamanda suç teşkil eder. Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık, bir bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve sistemdeki verilerin ele geçirilmesi Türk Ceza Kanunu kapsamında suç olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle mağdurun iki süreci birlikte yürütmesi gerekir. Cezai süreç: Gecikmeksizin Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa suç duyurusunda bulunulmalı, tüm deliller (SMS, e-posta, sahte bağlantı, işlem dökümü, ekran görüntüleri) sunulmalıdır. Soruşturma, faillerin tespiti ve varsa para akışının izlenmesi bakımından önemlidir. Hukuki süreç: Bankaya ve ödeme hizmeti sağlayıcısına derhâl bildirim yapılarak işlemin yetkilendirilmediği bildirilir ve tutarın iadesi talep edilir.

Bu tür olaylarda ödeme hizmeti sağlayıcısının sorumluluğu, güçlü kimlik doğrulama ve güvenlik yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirip getirmediğine bağlı olarak değerlendirilir. Diğer yandan, kullanıcının güvenlik bilgilerini (tek kullanımlık kod, şifre) üçüncü kişiyle paylaşmış olup olmadığı, ağır ihmalin bulunup bulunmadığı sorumluluğun dağılımında dikkate alınır. Bu ince değerlendirme, olayın somut koşullarına göre yapılır.

Dijital ödeme uyuşmazlıklarında görevli merci, tek bir mahkemeyle sınırlı değildir; uyuşmazlığın niteliğine ve taraflarına göre belirlenir. Bu ayrımın baştan doğru yapılması, görevsizlik/yetkisizlik kararıyla yaşanacak zaman kaybını önler. Aşağıdaki tablo, tipik uyuşmazlık türlerine göre görevli mercii özetler.

Seyhan'daki dijital ödeme uyuşmazlıkları, yer bakımından yetki kurallarına göre Adana Adliyesi yargı çevresindeki ilgili mahkemede ele alınır. Tüketici işlemlerinde tüketici, kendi yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir; bu yetki tüketici lehine olup aleyhine yetki sözleşmesi yapılamaz. Suç boyutu olan olaylarda ise soruşturma, suçun işlendiği ya da sonucun doğduğu yer savcılığınca yürütülür.

Dijital ödeme uyuşmazlıklarının en belirleyici yönü ispat konusudur. Bu alanda deliller çoğunlukla elektroniktir ve kolayca değişebilir ya da kaybolabilir; bu nedenle olayın hemen ardından toplanıp korunması gerekir. Yetkilendirilmemiş işlemlerde, işlemin kullanıcı tarafından onaylandığının ispatı kural olarak ödeme hizmeti sağlayıcısına düşse de, kullanıcının kendi lehine olan olguları (bildirim yaptığını, güvenlik bilgilerini paylaşmadığını) ortaya koyması sonucu güçlendirir.

Başlıca elektronik deliller; hesap ekstreleri ve işlem dökümleri, bankaya/sağlayıcıya yapılan bildirimlerin kayıtları, uygulama ve SMS bildirimleri, sahte bağlantı veya sahte site ekran görüntüleri, e-posta ve mesajlaşma yazışmaları, sipariş ve teslimat kayıtlarıdır. Bu delillerin tarih ve içerik olarak bütünlüğünün korunması önemlidir; gerektiğinde noter veya bilirkişi aracılığıyla tespit yaptırılması ispat değerini artırır.

Teknik nitelikteki uyuşmazlıklarda (örneğin bir işlemin gerçekten güçlü kimlik doğrulamayla mı yapıldığı) mahkeme bilirkişi incelemesine başvurabilir. Bilirkişi raporu, işlemin nasıl gerçekleştiğini ve sağlayıcının güvenlik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini teknik olarak ortaya koyar. Bu nedenle sistem kayıtlarının (log) uyuşmazlık boyunca korunmasının talep edilmesi, ispat açısından değer taşır.

Yargı yoluna gitmeden önce veya onunla birlikte kullanılabilecek çeşitli başvuru ve şikâyet mekanizmaları bulunur. Bu yollar, çoğu zaman daha hızlı ve masrafsız bir çözüm sağlayabilir. Uyuşmazlığın türüne göre uygun mekanizmanın seçilmesi önemlidir.

• Kuruluşa doğrudan itiraz: İlk adım, ödeme hizmeti sağlayıcısına veya bankaya yazılı olarak itiraz edip iade talep etmektir; yanıt ve süreç kayıt altına alınır.
• Ödeme itirazı (chargeback): Kartlı işlemlerde kart kurallarına dayalı itiraz süreci başlatılır.
• Tüketici hakem heyeti: Tüketici işlemlerinde parasal sınırın altında zorunlu ve ücretsiz başvuru yoludur.
• Düzenleyici otoriteye şikâyet: Kuruluşun mevzuata aykırı davranışları ilgili düzenleyici/denetleyici otoriteye bildirilebilir.
• Kişisel Verileri Koruma Kurulu: Kart/ödeme verilerinin hukuka aykırı işlenmesinde şikâyet yolu açıktır.
• Savcılık / kolluk: Dolandırıcılık ve bilişim suçlarında suç duyurusu ile ceza süreci başlatılır.

Bir dijital ödeme uyuşmazlığında sürecin doğru sırayla yürütülmesi, hem hak kayıplarını önler hem de sonucu hızlandırır. Aşağıdaki adımlar tipik bir sürecin ana hatlarını gösterir; süreler somut olaya göre değişebilir.

Dijital ödeme uyuşmazlıklarında talep edilebilecek kalemler, olayın türüne göre çeşitlenir. Temel talep çoğu olayda çekilen veya kaybedilen tutarın iadesidir; ancak yalnızca bununla sınırlı kalmayabilir. Aşağıda tipik talep başlıkları açıklanmıştır.

Zararın kapsamı, sağlayıcının kusuru, kullanıcının davranışı ve olayın niteliğine göre değişir. Bu nedenle talep edilecek kalemlerin somut olaya göre belirlenmesi ve her kalemin belgeyle desteklenmesi gerekir. Fahiş veya dayanaksız talepler, davanın seyrini olumsuz etkileyebilir.

Bir dijital ödeme uyuşmazlığında elde edilecek sonucu ve iade edilebilecek tutarı etkileyen çok sayıda etken vardır. Bunların önceden değerlendirilmesi, gerçekçi bir strateji kurmayı sağlar:

• Bildirim hızı: İzinsiz işlemin ne kadar erken bildirildiği, sorumluluğun dağılımını ve tutarın geri alınabilirliğini doğrudan etkiler.
• Kullanıcının davranışı: Güvenlik bilgilerinin (tek kullanımlık kod, şifre) paylaşılıp paylaşılmadığı, ağır ihmalin bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
• Sağlayıcının güvenlik yükümlülükleri: Güçlü kimlik doğrulama ve güvenlik önlemlerinin gereği gibi uygulanıp uygulanmadığı sonucu etkiler.
• Delil durumu: Elektronik kayıtların, yazışmaların ve bildirimlerin eksiksiz saklanmış olması ispat gücünü artırır.
• Uyuşmazlığın niteliği: İşlemin tüketici, ticari ya da suç boyutlu olması, uygulanacak kuralları ve görevli mercii değiştirir.

Dijital ödeme uyuşmazlıklarında süreler, talebin dayanağına göre değişir ve hakların korunması bakımından belirleyicidir. Sürelerin doğru hesaplanması, başvurunun veya davanın esasa girilmeden reddedilmesini önler. Aşağıdaki tablo, tipik durumlar için süre yaklaşımlarını özetler; kesin süreler somut olaya ve dayanılan kurala göre değişebilir.

Ceza boyutu olan olaylarda, suç duyurusunun mümkün olan en kısa sürede yapılması hem delillerin korunması hem de dava zamanaşımı bakımından önemlidir. Süreleri güvenilir biçimde belirlemek için işlem, bildirim ve öğrenme tarihlerinin belgelenmesi gerekir; tereddüt hâlinde bir avukata danışmak, hak düşürücü süre riskini azaltır.

Dijital ödeme hukukunun bazı alt konuları, standart kartlı işlemlere göre ek özellikler taşır ve ayrı bir dikkat gerektirir. Sanal cüzdan ve elektronik para uygulamalarında, kullanıcının cüzdanındaki bakiyenin hukuki niteliği ve kuruluşun bu fonları koruma yükümlülüğü öne çıkar. Kuruluşun faaliyetinin durması hâlinde, koruma altına alınmış fonlara ilişkin kurallar kullanıcının haklarını belirler.

Sınır ötesi (uluslararası) ödemelerde birden fazla ülkenin ve kuruluşun devreye girmesi, uygulanacak hukukun ve yetkili merciin belirlenmesini karmaşıklaştırır. Yabancı bir sağlayıcı veya iş yeriyle yapılan işlemlerde, hangi ülke mevzuatının uygulanacağı ve kararın icrası ayrı bir değerlendirme gerektirir. Bu tür olaylarda kartlı ödeme kurallarına dayalı itiraz süreci, çoğu zaman en pratik ilk yol olur.

Kripto varlıklara ilişkin işlemler ise ayrı ve gelişmekte olan bir düzenleme alanıdır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler zaman içinde güncellenmekte olduğundan, bu alandaki bir uyuşmazlıkta güncel mevzuatın ve yetkili otoritenin teyit edilmesi gerekir. Kripto işlemlerinin geri döndürülmesinin teknik olarak güç olması, dolandırıcılık olaylarında tutarın geri alınmasını zorlaştırabilir; bu nedenle önleyici dikkat ve hızlı bildirim daha da önemlidir.

Dijital ödemeler, doğası gereği çok sayıda kişisel ve finansal verinin işlenmesini gerektirir: kart bilgileri, hesap numaraları, işlem geçmişi ve kimlik verileri. Bu verilerin korunması, hem ödeme mevzuatının hem de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) konusudur. Veri sorumlusu konumundaki kuruluşlar, bu verileri hukuka uygun işlemek ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

Bir veri güvenliği ihlali (örneğin kart verilerinin sızdırılması) hâlinde kullanıcının birden çok hakkı doğar. KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvurarak bilgi talep edebilir, verilerin düzeltilmesini veya silinmesini isteyebilir ve tatmin edici sonuç alınmazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunabilir. Ayrıca ihlalden doğan maddi ve manevi zararlar için genel hükümlere göre tazminat talep edilebilir.

Ödeme boyutunda ise, sızdırılan verilerle yapılan yetkisiz işlemler için ödeme hizmeti sağlayıcısına itiraz ve iade süreci işletilir. Veri ihlali ile yetkisiz işlem çoğu zaman iç içe geçtiğinden, iki sürecin (KVKK şikâyeti ve ödeme itirazı) eşzamanlı yürütülmesi gerekebilir. İhlalin tarihi, kapsamı ve sonucunun belgelenmesi, her iki süreçte de kilit rol oynar.

Sağlam bir dosya, sürecin en kritik parçasıdır. Dijital ödeme uyuşmazlıklarında deliller çoğunlukla elektronik olduğundan, bunların eksiksiz ve bütünlüğü korunmuş biçimde toplanması gerekir. Aşağıdaki belge ve bilgiler, itiraz, başvuru veya dava sürecinde büyük önem taşır:

• Hesap ekstresi ve işlem dökümü: İtiraz edilen işlemin tarihini, tutarını ve karşı tarafını gösteren temel belgedir.
• Bildirim kayıtları: Banka/sağlayıcıya yapılan itiraz ve iade taleplerinin tarih ve içeriğini kanıtlayan yazışmalar.
• SMS ve uygulama bildirimleri: İşlem anında gelen doğrulama mesajları ve uyarıların ekran görüntüleri.
• Sahte içerik delilleri: Oltalama mesajı, sahte site adresi veya sahte çağrıya ilişkin kayıt ve ekran görüntüleri.
• Sipariş ve teslimat kayıtları: Ürün gelmediyse sipariş onayı, kargo takibi ve satıcıyla yazışmalar.
• Sözleşme / üyelik koşulları: Abonelik, cüzdan veya ödeme hizmetine ilişkin sözleşme ve kullanım koşulları.

Dijital ödeme hukuku, ödeme mevzuatı, tüketici hukuku, veri koruma ve gerektiğinde ceza hukukunun kesiştiği teknik bir alandır. Elektronik delillerin doğru toplanması ve sürecin baştan doğru mercie yönlendirilmesi sonucu belirler. Seyhan bölgesindeki avukatları listeden incelerken, görüşme sırasında şu noktaları netleştirmeniz yararlı olur:

Görüşmede sorabileceğiniz örnek sorular: "Benim olayımda görevli merci hangisi?", "Chargeback ile dava yolundan hangisi daha uygun?", "Bildirim için acele etmem gereken bir süre var mı?", "Hangi delilleri hemen toplamalıyım?", "Ceza ve hukuk süreçlerini nasıl birlikte yürüteceğiz?" Bu sorulara verilen yanıtların açıklığı, avukatın alana hâkimiyeti hakkında fikir verir. Avukatlık Kanunu gereği avukatlar dava sonucu hakkında kesin başarı taahhüdünde bulunamaz; size gerçekçi bir değerlendirme sunan yaklaşım daha güvenilirdir.

Dijital ödeme uyuşmazlıkları, temel ödeme kanunu ile birlikte çeşitli kanun ve yönetmeliklerin bir arada uygulanmasını gerektirir. Başlıca kaynaklar şunlardır:

• 6493 sayılı Kanun
  Ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemleri, ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin temel çerçeveyi belirler.
• Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı Yönetmeliği
  Ödeme hizmetlerinin sunumu, yetkilendirilmemiş işlemler, sorumluluk ve güvenlik yükümlülüklerinin uygulama ayrıntılarını düzenler.
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
  Tüketici işlemlerinde ayıp, cayma, iade ve mesafeli satış gibi koruyucu kuralların kaynağıdır.
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
  Kart ve ödeme verilerinin işlenmesi, güvenliği ve veri ihlali hâlinde başvuru yollarını düzenler.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
  Bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık, sisteme hukuka aykırı erişim ve verilerin ele geçirilmesi gibi suçları içerir.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
  Sözleşmeler ve haksız fiile ilişkin genel hükümlerle tamamlayıcı kaynaktır.

Yüksek mahkeme kararlarında dijital ödeme uyuşmazlıklarına ilişkin istikrar kazanmaya yönelen başlıca yaklaşımlar:

Dijital ödeme uyuşmazlıklarında hak kayıplarına yol açan bazı tekrarlayan hatalar vardır. Bunların önceden bilinmesi, telafisi güç kayıpları önler:

• Bildirimi geciktirme: İzinsiz işlemi veya dolandırıcılığı fark ettikten sonra bankaya/sağlayıcıya bildirimi ertelemek, hem tutarın geri alınmasını hem de sorumluluğun dağılımını olumsuz etkiler.
• Güvenlik bilgisini paylaşma: Tek kullanımlık kod, şifre veya kart bilgilerinin telefonda/mesajda paylaşılması, hem zarara hem de sorumluluğun kullanıcıya kaymasına yol açar.
• Delilleri saklamama: Ekran görüntüsü, SMS, ekstre ve yazışmaların silinmesi ya da alınmaması ispatı güçleştirir.
• Yanlış mercie başvuru: Uyuşmazlığın türü doğru belirlenmeden başvuru yapılması, görevsizlikle sonuçlanıp süre kaybettirir.
• Ceza sürecini atlama: Dolandırıcılıkta yalnızca bankayla uğraşıp suç duyurusunu ihmal etmek, faillerin tespitini ve delillerin korunmasını zayıflatır.