Evlilik Sözleşmesi Nedir? Mal Rejimi Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Günlük dilde evlilik sözleşmesi denilen belge, Türk Medeni Kanunu bakımından esas olarak mal rejimi sözleşmesidir. Eşler evlilik süresince malların nasıl yönetileceğini ve evlilik sona erdiğinde tasfiyenin hangi rejime göre yapılacağını kanunun izin verdiği sınırlar içinde seçer. Sözleşme, eşlerden birini bütün haklarından vazgeçiren sınırsız bir belge değildir. Çocukların velayeti, ileride doğacak nafaka ve boşanmanın tüm sonuçları önceden kesin biçimde kararlaştırılamaz.

Sözleşme yapılmazsa hangi mal rejimi uygulanır?

TMK m.202 uyarınca yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Başka bir seçim yapılmazsa, evlilik içinde emek karşılığı edinilen değerler ile kişisel mallar ayrıştırılır ve tasfiye buna göre yürütülür. Eşler mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilir. Yalnız başlık seçmek yetmez; hedeflenen ekonomik sonucun seçilen rejimin kanuni yapısıyla uyumlu olması gerekir.

Evlilik sözleşmesi ne zaman ve nerede yapılır?

Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya evlilik devam ederken yapılabilir. TMK m.205 gereğince noterde düzenleme veya onaylama biçimi aranır. Evlenme başvurusu sırasında eşler hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilir. Uygulamada ayrıntılı hükümler içeren sözleşmenin noterde hazırlanması veya imzaların onaylanması daha güvenlidir. Sözleşme yapma ehliyetine sahip olmayanlar bakımından yasal temsilci rızası gibi ek şartlar gündeme gelebilir.

Sözleşmeye hangi hükümler yazılabilir?

Eşler seçtikleri rejimin kanunda izin verilen yönlerini değiştirebilir; belirli malların kişisel mal sayılması, gelirlerin rejimdeki konumu veya mal ortaklığının kapsamı gibi konular düzenlenebilir. Mülkiyeti kimin elinde bulunan malın kime ait olduğu, borçların nasıl izleneceği ve kayıtların nasıl tutulacağı açıklanabilir. Buna karşılık emredici hükümlere, kişilik haklarına, ahlaka veya eşitlik ilkesine aykırı kayıtlar geçersiz sayılabilir. Tapulu taşınmazın devri için ayrıca tapuda işlem gerekebilir.

Sözleşme boşanmada her şeyi çözer mi?

Hayır. Sözleşme mal rejimi tasfiyesini önemli ölçüde öngörülebilir kılar; fakat boşanma sebebi, kusur, maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve çocuklara ilişkin kararlar ayrı değerlendirilir. Eşlerin boşanma anında yaptığı anlaşmalı boşanma protokolü de hâkim onayına tabidir. Ayrıca alacaklılardan mal kaçırma amacı taşıyan işlemler veya üçüncü kişilerin kazanılmış haklarını zedeleyen düzenlemeler, sözleşme var diye korunmaz.

Hazırlık sırasında nelere dikkat edilmeli?

Evlilikten önce edinilmiş taşınmazlar, şirket payları, miras kalan değerler, kredi borçları ve beklenen yatırımlar envanter hâline getirilmelidir. Eşlerin yalnız bugünkü serveti değil, seçimin gelecekte doğuracağı tasfiye sonucu da açıklanmalıdır. Standart internet metninin imzalanması yerine, iradeyi ve malvarlığı yapısını gösteren özgün hükümler kurulmalıdır. Sözleşmenin bir örneği ile noter belgeleri güvenli biçimde saklanmalı, önemli mal değişikliklerinde güncelleme gerekip gerekmediği incelenmelidir.

Aile mahkemesi dosyalarında tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması, nüfus kayıtları ve gerektiğinde uzman raporları birlikte değerlendirilir; tek bir belge çoğu zaman sonuca tek başına yön vermez.

Uyuşmazlık aile ilişkisine dayansa da ispat ve süre kuralları uygulanmaya devam eder; duygusal anlatımın yanında tarih, belge ve somut olay örgüsü kurulmalıdır.

Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.

Süre, görev ve delil değerlendirmesi somut olayın ayrıntılarına bağlıdır. İnternetteki örnek dilekçeler kişisel olayın taleplerini ve risklerini kendiliğinden karşılamaz.

Bu nedenle karar, tebligat ve sözleşme gibi temel belgelerin tamamı görülmeden kesin bir sonuç veya dava süresi öngörüsü verilmesi sağlıklı değildir.

Bursa ve Nilüfer’de yapılacak başvurularda da ulusal mevzuat uygulanır; yerel adliye ve idari birimlerin işleyişi ise dosyanın teslim ve takip planında dikkate alınabilir.

Uyuşmazlık henüz dava aşamasına gelmemişse yazılı başvuru, arabuluculuk, itiraz veya delil tespiti gibi daha erken yolların bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Hak kaybını önlemek için kararın veya olayın öğrenildiği tarih değil, kanunun esas aldığı tebliğ, kesinleşme ya da fiil tarihi doğru biçimde belirlenmelidir.

Aile hukukunda taleplerin dava dilekçesinde açıkça kurulması, geçici önlemler ile nihai taleplerin birbirinden ayrılması ve çocuk varsa üstün yararın her aşamada gözetilmesi gerekir.

Aile mahkemesi dosyalarında tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması, nüfus kayıtları ve gerektiğinde uzman raporları birlikte değerlendirilir; tek bir belge çoğu zaman sonuca tek başına yön vermez.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.

Ayrıntılı rehber: https://yekta.av.tr/evlilik-sozlesmesi-mal-rejimi-nasil-yapilir/