Madde 20 – 1. (Değişik birinci cümle: 18/6/2014-6545/17 md.) Danıştay,
bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara
ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre
içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini
taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce,
süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde
bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.
2.
Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun
verilecek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve arakararında
bu husus ayrıca belirtilir.
3.
Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenliğine veya yüksek menfaatlerine
veya Devletin güvenliği ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabancı devletlere de
ilişkin ise, Cumhurbaşkanı ya da ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı
veya bakan, gerekçesini bildirmek
suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. (Ek Cümle: 10/6/1994-4001/10
md.) Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre
karar verilemez.[15]
4.
(Mülga: 10/6/1994-4001/10 md.)
5. (Değişik: 5/4/1990-3622/8 md.) Danıştay, bölge idare,
idare ve vergi mahkemelerinde dosyalar, bu Kanun ve diğer kanunlarda belirtilen
öncelik veya ivedilik durumları ile Danıştay için Başkanlar Kurulunca; diğer mahkemeler
için Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca konu itibariyle tespit edilip Resmi Gazete'de
ilan edilecek öncelikli işler gözönünde bulundurulmak suretiyle geliş tarihlerine
göre incelenir ve tekemmül ettikleri sıra dahilinde bir karara bağlanır. Bunların
dışında kalan dosyalar ise tekemmül ettikleri sıraya göre ve tekemmül tarihinden
itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır.[16]
6. (Ek: 2/7/2012-6352/56 md.) Bölge idare mahkemelerindeki istinaf kanun yolu incelemeleri ile
idare ve vergi mahkemelerinde heyet halinde görülen davalarda, birinci fıkrada belirtilen
bilgi ve belgelerin istenmesine ve ek süre verilmesine ilişkin ara kararları daire
başkanı, mahkeme başkanı veya dosyanın havale edildiği üye tarafından da verilebilir.[17]
İvedi yargılama usulü:
Madde 20/A – (Ek: 18/6/2014-6545/18 md.)
1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan
işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır:
a) İhaleden yasaklama kararları hariç
ihale işlemleri.
b) Acele kamulaştırma işlemleri.
c) Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları.
d) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi
Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri.
e) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu
alınan kararlar.
f) 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet
Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı
kararları.[18]
2. İvedi yargılama usulünde:
a) Dava açma süresi otuz gündür.
b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri
uygulanmaz.
c) Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır
ve dava dilekçesi ile ekleri tebliğe çıkarılır.
d) Savunma süresi dava dilekçesinin tebliğinden
itibaren on beş gün olup, bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla on beş
gün uzatılabilir. Savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya
tekemmül etmiş sayılır.
e) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin
olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.
f) Bu davalar dosyanın
tekemmülünden itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır. Ara kararı verilmesi, keşif, bilirkişi incelemesi
ya da duruşma yapılması gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır.
g) Verilen nihai kararlara karşı tebliğ
tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
h) Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir
ve tebliğe çıkarılır. Bu Kanunun 48 inci maddesinin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri
kıyasen uygulanır.
ı) Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi
on beş gündür.
i) Danıştay evrak
üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli
görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki
maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi
hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar
verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı
bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine
verilen kararlar kesindir.
j) Temyiz istemi en geç iki ay içinde
karara bağlanır. Karar en geç bir ay içinde tebliğe çıkarılır.
Merkezî ve ortak sınavlara ilişkin yargılama
usulü:
Madde 20/B – (Ek: 10/9/2014-6552/96 md.)
1. Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme
ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara
ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama
usulünde:
a) Dava açma süresi on gündür.
b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri
uygulanmaz.
c) Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır
ve dava dilekçesi ile ekleri tebliğe çıkarılır.
ç) Savunma süresi dava dilekçesinin tebliğinden
itibaren üç gün olup, bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla üç gün uzatılabilir.
Savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş
sayılır.
d) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin
olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.
e) Bu davalar dosyanın
tekemmülünden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Ara kararı verilmesi,
keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır.
f) Verilen nihai kararlara karşı tebliğ
tarihinden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
g) Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir
ve tebliğe çıkarılır. Bu Kanunun 48 inci maddesinin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri
kıyasen uygulanır.
ğ) Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi
beş gündür.
h) Danıştay evrak
üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli
görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki
maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi
hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar
verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı
bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine
verilen kararlar kesindir.
ı) Temyiz istemi
en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Karar en geç yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.
2. Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme
ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara
ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda verilen yürütmenin
durdurulması ve iptal kararları, söz konusu sınava katılan kişilerin lehine sonuç
doğuracak şekilde uygulanır.
Askerî hizmete ilişkin idari işlem
ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler:
Madde 20/C- (Ek: 24/6/2021-7329/16 md.)
1. Bu madde; Millî
Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile 25/6/2019
tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik
hizmetini yerine getiren yedek subaylar ve yedek astsubaylar ile erbaş ve erleri
ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklar
hakkında uygulanır. (Ek cümle:30/6/2022-7415/8 md.) Bu uyuşmazlıkların çözümünde
ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare
mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.
2. Dava dilekçelerinde, 3 üncü maddenin
ikinci fıkrasında sayılanlara ilaveten bu madde kapsamındakilerin sicili, varsa
sınıfı ve rütbesi de gösterilir.
3. Dilekçeler ile davalara ilişkin her
türlü evrak, 4 üncü maddede belirtilen yerlere ilaveten ilgili idari yargı merciine
gönderilmek üzere en yakın amirlere verilebilir.
4. Savaş hâlinde yürütmenin durdurulmasına
karar verilemez.
5. Olağanüstü hâller sebebiyle alınan
tedbirlerin uygulanmasında görevlendirilenlerin naklen atanmalarına ilişkin iptal
davalarında, yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.
6. Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri
ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri hariç her türlü ilişik kesme
kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
Sonradan
ibraz olunan belgeler: