Madde 42 – (Değişik: 9/12/2009-5940/2 md.)
Bu maddede belirtilen ve imar
mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren
on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir
sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11
md.) Ruhsat alınmaksızın
veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan
ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede
belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı
altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet
durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye
ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın
büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan
idari para cezaları uygulanır:
a) Bakanlıkça belirlenen yapı
sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere,
mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için;
1) I. sınıf A grubu yapılara
üç, B grubu yapılara beş Türk Lirası,
2) II. sınıf A grubu yapılara
sekiz, B grubu yapılara onbir Türk Lirası,
3) III. sınıf A grubu yapılara
onsekiz, B grubu yapılara yirmi Türk Lirası,
4) IV. sınıf A grubu yapılara
yirmiüç, B grubu yapılara yirmibeş, C grubu yapılara otuzbir Türk Lirası,
5) V. sınıf A grubu yapılara
otuzsekiz, B grubu yapılara kırkaltı, C grubu yapılara elliiki, D grubu yapılara
altmışüç Türk Lirası,
idari para cezası verilir.
Bu miktarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli
ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca
tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate
alınmak suretiyle artırılarak uygulanır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/11 md.) (Mülga cümle:25/3/2020-7226/39 md.) (...)
b) Mevzuata aykırılığı yapı
inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer
yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı
bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti
tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen
bedelin % 20’si kadar idari para cezası verilir.
c) (a) ve (b) bentlerine göre
cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı;
1) Hisseli
parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u,
2) Kamuya veya başkasına ait
bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı,
3) Uygulama imar planında
veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş
bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı,
4) Mevcut haliyle veya öngörülen
bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın %
100’ü,
5) Uygulama imar planı bulunan
bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si,
6) Yapılaşmaya yasaklanmış
bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i,
7) Özel kanunlar ile belirlenmiş
özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si,
8) Ruhsatsız ise cezanın %
180’i,
9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine
rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si,
10) Yapı kullanma izin belgesi
alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın
% 100’ü,
11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış
ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u,
12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış
ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si,
13) Çevre ve görüntü kirliliğine
sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si,
(a) ve (b) bentlerinde belirtilen
şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave
olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen
alan dikkate alınır.
ç) (Ek: 25/3/2020-7226/39
md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu
alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare
birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere
göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına
ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden
itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi
halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.[39]
18, 28, 32, 33, 34, 35, 36,
37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya
bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje
müelliflerine ve gözetmenlerine, fenni mesullere, yapı
müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk
Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk
Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para
cezası verilir.[40]
Yapıldığı tarih itibarıyla
plana ve mevzuata uygun olmakla beraber, mevcut haliyle veya öngörülen bir afet
tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği veya edeceği ilgili idare
veya mahkeme kararı ile tespit olunan yapılara, ilgili idarenin yazılı ikazına rağmen
idarece tanınan süre içinde takviyede bulunmayan veya bu yapıları 39 uncu madde
uyarınca yıkmayan yapı sahibine onbin Türk Lirası idari para cezası verilir.
27 nci maddeye göre (…)41 belirlenmiş köy yerleşik alanı ve civarı sınırları içinde köyün nüfusuna
kayıtlı olan ve köyde sürekli oturanlar tarafından, projeleri (…)41 (…)41 fen, sanat ve sağlık şartlarına uygun olmasına rağmen valilik onayı alınmadan
ve muhtarlığa bildirim yapılmadan konut ve zatî maksatlı tarım ve hayvancılık yapısı
inşa edilmesi halinde yapı sahibine bin Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu
yapılardaki diğer aykırılıklar ve ruhsata tabi tarım ve hayvancılık maksatlı yapılardaki
aykırılıklar için verilecek olan idari para cezası, bin Türk Lirasından az olmamak
üzere, ikinci fıkraya göre hesaplanan toplam ceza miktarı uygulanır. [41]
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen
fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para
cezaları bir kat artırılarak uygulanır.
Yukarıdaki fıkralar uyarınca
tahsil olunan idari para cezaları, aynı fiil nedeniyle 26/9/2004 tarihli ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine göre mahkûm olanlara faizsiz olarak
iade edilir.
Yapının bu Kanuna, ilgili
diğer mevzuata, plana, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere uygun hale getirilmesi
için idarenin yazılı izni dahilinde yapılan iş ve işlemler mühür bozma suçu teşkil
etmez.
Müelliflerin, fenni mesul
mimar ve mühendislerin, yapı müteahhitlerinin, şantiye şefi mimar ve mühendislerin,
imar mevzuatına aykırı fiillerinden dolayı verilen cezaları ve haklarındaki kesinleşmiş
mahkeme kararları, kendi kayıtlarına işlenmek ve ilgili mevzuata göre cezai işlem
yapılmak üzere, üyesi bulundukları meslek odasına ve Bakanlığa ilgili idarece bildirilir.
Bu kişiler, verilen ceza süresi içinde yeni bir iş üstlenemez.
Yapı müteahhidinin yetki belgesi;
a) Yapım işinin ruhsata ve
ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve 32 nci maddeye
göre verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl,
b) Yapım işinde ruhsat eki
etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilen imalatın can ve mal güvenliğini
tehdit etmesi halinde on yıl,
c) Bakanlıkça olumsuz kayıt
değerlendirmesi yapılan hallerde bir yıl,
süreyle Bakanlıkça iptal edilir.
Yapı müteahhidinin, yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarını ödememesi
ve diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi hallerinde yetki belgesi bir yıldan
az olmamak üzere Bakanlıkça iptal edilir ve bunlara sorumluluklarını yerine getirinceye
kadar yeni yetki belgesi düzenlenmez. Yetki belgesi iptal edilen yapı müteahhidi
yeni yetki belgesi düzenleninceye kadar yeni iş üstlenemez, ancak mevcut işlerini
tamamlar. Yetki belgeli yapı müteahhidi olmaksızın başlanılan yapının ruhsatı iptal
edilir ve yapı mühürlenir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler: