MADDE 102- (Değişik: 17/4/2008-5754/60 md.)
Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda
belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun;
a) 1) 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi,
bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usȗle uygun
vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu
tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari
ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin,
mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan
tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları
gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner
sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar
hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası
uygulanır.
3) İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin
karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden,
diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar,
döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu
bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin
anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir
sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.
b) 11 inci maddesinde belirtilen bildirgeyi, Kurumca belirlenen
şekle ve usȗle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri
ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya
bu Kanunda belirtilen süre içinde Kuruma vermeyenlere;
1) Kamu idareleri ile bilânço esasına göre defter tutmak zorunda
olanlar için asgari ücretin üç katı tutarında,
2) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin
iki katı tutarında,
3) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için bir aylık asgari ücret
tutarında,
idari para cezası uygulanır.
c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca
verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler
ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu
halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her
bir fiil için;
1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını
geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin
beşte biri tutarında,
2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını
geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari
ücretin sekizde biri tutarında,
3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca
re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla
her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı
tutarında,
4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş
memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca
kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde
ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum
ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma
bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde,
belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği
dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında,
idari para cezası uygulanır.
d) 59 uncu maddesi uyarınca Kurumun defter ve belge incelemeye
yetkili denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından veya 59 uncu
maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci malî müşavirler ile
yeminli malî müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden, Kuruma bildirilmediği
tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği her bir ay için, aylık asgari
ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.
e) 86 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüğü Kurumca yapılan
yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine
getirmeyenlere;
1) Bilânço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için,
aylık asgari ücretin oniki katı tutarında,
2) Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar
için, aylık asgari ücretin altı katı tutarında,
3) Defter tutmakla yükümlü değil iseler, asgari ücretin üç katı
tutarında,
4) Tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi
nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla; defter ve belgelerin
tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte; kanunî tasdik süresi geçtikten
sonra tasdik ettirilmiş olan defterlerin tasdik tarihinden önceki kısmı, işçilikle
ilgili giderlerin işlenmemiş olduğu tespit edilen defterler, sigorta primleri hesabına
esas tutulan kazançların kesin olarak tespitine imkân vermeyecek şekilde usulsüz
veya noksan tutulmuş defterler, herhangi bir ay için sigorta primleri hesabına esas
tutulması gereken kazançların ve kazançlarla ilgili ödemelerin (sigorta primine
esas kazancın ödemeye bağlı olduğu durumlar dahil) o ayın dahil bulunduğu hesap
dönemine ait defterlere işlenmemiş olması halinde, o aya ait defter kayıtları geçerli
sayılmaz ve bu geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için, aylık
asgari ücretin yarısı tutarında; kullanılmaya başlanmadan önce tasdik ettirilmesi
zorunlu olduğu halde tasdiksiz tutulmuş olan defterler geçerli sayılmaz ve tutmakla
yükümlü bulunulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1) ve (2) numaralı alt
bentlerine göre; Vergi Usûl Kanunu gereğince bilanço esasına göre defter tutulması
gerekirken işletme hesabı esasına göre tutulmuş defterler geçerli sayılmaz ve bu
bendin (1) numaralı alt bendine göre,
5) İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda;
işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı,
sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının
ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması
zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden
makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları
geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin
yarısı tutarında,
idari para cezası uygulanır. İbraz süresi geçirildikten sonra
incelemeye sunulan ve tümünün veya bir bölümünün geçersiz olduğu tespit edilen defter
ve belgeler yönünden, ayrıca geçersizlik fiilleri için idari para cezası uygulanmaz,
sadece tutulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1), (2) ve (3) numaralı alt
bentlerine göre idari para cezası uygulanır.
f) 85 inci maddesinin beşinci fıkrasında
(…)[181] belirtilen yükümlülükleri belirtilen
sürede yerine getirmeyenlere, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para
cezası uygulanır.
g) 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 9
uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler için aynı maddenin
üçüncü fıkrasında, 47 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 90 ıncı maddenin birinci
fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel
kişilere, aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. 8 inci maddesinin
yedinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kamu idareleri ile
bankalara sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası
uygulanır.
h) 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bildirim yükümlülüğünü
yasal süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurlukları ile aynı maddenin
altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen
kurum ve kuruluşlara yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık
asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
I) Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının;
l) Bu Kanunun uygulanmasından doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine
getirmeleri sırasında işverenler, sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili
diğer kişiler görevlerini yapmasına engel olamazlar; engel olanlar hakkında eylemleri
başka bir suç oluştursa dahi, asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası
uygulanır.
2) Görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenler,
sigortalılar, işyeri sahipleri ve bu işle ilgili diğer kişiler fiil daha ağır bir
cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde Türk Ceza Kanununun 265
inci maddesinin ikinci fıkrasına göre cezalandırılır. Bu suçu işleyenler hakkında
ayrıca asgari ücretin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.
i) Kurum tarafından bu Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında Kurum
tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın
vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş
kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında, aylık asgari ücretin
beş katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında
idari para cezası uygulanır. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/45 md.) Ancak 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik
ödeneği ödemelerinde 100 üncü maddeye istinaden Kurumca işverenlerden istenilen
bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde
sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri, hiç yapılmaması halinde ise sigortalı
başına aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır.
(Ek paragraf: 4/4/2015-6645/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında bulunan sigortalıların hizmet bilgilerinin 100 üncü madde kapsamında
Kurumca oluşturulan yazılım programına bilgi girişi yapması gereken işyerlerince,
Kurumca belirlenen süre içinde elektronik ortamda Kuruma hiç gönderilmemesi hâlinde
sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin beşte biri, geç gönderilmesi hâlinde
ise sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin onda biri tutarında, idari para cezası
uygulanır. Ancak, idari para cezası ilgili yılın aralık ayında geçerli olan brüt
asgari ücretin yirmi dört katını geçemez.
j) (Ek: 18/2/2009-5838/4 md.; Değişik: 1/3/2012-6283/3 md.) 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim
ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin
başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen
şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri
ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında,
bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter
ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak
kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri
tutarında idari para cezası uygulanır.
k) (Ek: 25/6/2009-5917/42 md.) 100 üncü maddesinin altıncı fıkrasına
göre genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait bilgi
girişlerini süresinde yapmayanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olmayanlara ait
bilgi girişi yapanlara asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır.
l) (Ek: 13/2/2011-6111/45 md.) Ek 6 ncı maddesine göre
yapılması gereken bildirim veya kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde,
her bir fiil için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
m) (Ek: 15/7/2016-6728/51
md.) Kurumun prim tahakkukuna ve sigortalıların sosyal güvenlik haklarına dayanak
teşkil eden bu Kanunun 86 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca verilmesi gereken
beyannamedeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği,
eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için;
1) Beyannamenin asıl olması
hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı
sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
2) Beyannamenin
ek olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek
beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
3) Ek beyannamenin, 86 ncı
maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca resen düzenlenmesi durumunda, aylık
asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı
sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4) Beyannamenin
mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan
tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince
yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner
sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan
alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya
eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan
sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,
işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her
bir işyeri için,
a) Kamu idareleri ile 213
sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar
hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret
tutarında,
b) Diğer defterleri tutmak
zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına
yarım asgari ücret tutarında,
c) Defter tutmakla yükümlü
olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin
üçte biri tutarında,
ç) Beyannamedeki
her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik
bildirildiğinin anlaşılması hâlinde ise beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup
olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari
ücretin onda birinden az, iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas
kazanç tutarında,
idari para cezası uygulanır.
n) (Ek: 15/7/2016-6728/51 md.) Muhtasar ve prim
hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek
adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek
üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin
onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.
(Değişik ikinci fıkra:
17/1/2012-6270/11 md.) Mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrol
ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin
denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim
ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler
hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce
kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak
tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, bu
maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerinde öngörülen cezalar
dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır. (Ek üç cümle: 16/5/2018-7144/16
md.) Kurumca, birinci fıkrada belirtilen bildirge, beyanname, belge veya defterlere
istinaden sigortalıların ve çalışma gün sayılarının eksiksiz bildirilmesi şartıyla
bildirilen prime esas kazanç tutarında, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin
üçte birini geçmeyecek ve %1’ini aşmayacak şekilde eksiklik tespit edilmesi durumunda,
eksikliğin on beş gün içinde düzeltilmesi için ilgiliye yazılı ihtar verilir. Bu
süre sonunda tespit edilen eksik tutarın Kuruma bildirilmemesi halinde birinci fıkranın
ilgili hükümlerine göre idari para cezası verilir. Eksikliğin işverence tespit edilmesi
durumunda bu süre; bildirge, beyanname, belge veya defterlerin Kuruma verilmesinden
itibaren on beş gündür.
İdarî para cezası uygulanması 8 inci, 9 uncu, 11 inci ve 86 ncı
maddelerde belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.[182]
İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır
veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca
itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde
yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış
olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna
başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde,
bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna
başvurma hakkını etkilemez. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 28/11/2013
tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı ile.) (…)
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini
durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları,
89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil edilir.
İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı
süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.
İdarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
İdarî yaptırımlar ve fesih