MADDE 85- İşverenin, işin emsaline, niteliğine,
kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının,
çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun
tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan
işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan
sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate
alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş
memurları tarafından yapılır.
Kamu idareleri, döner sermayeli
kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile
bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki
inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş
olup olmadığı Kurumca araştırılır. Bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş
olduğu anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı,
89 uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte bir
ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası
ve gecikme zammının ödendiği veya ödeneceğinin işveren tarafından yazılı olarak
taahhüt edilmesi halinde borç kesinleşir. Kuruma verilecek taahhütnamede üstlenilen
ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, işveren hakkında 88 inci ve 89
uncu maddeler uyarınca işlem yapılır. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme
zammının ödenmemesi, taahhütname verilmemesi veya Kurumca işyerinin denetlenmesine
gerek görülmesi durumunda Kurumca inceleme yapılır.
Bu maddenin birinci ve ikinci
fıkrasında belirtilen usûlerle Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgarî işçilik
tutarı üzerinden Kurumca re’sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri, 88 inci ve
89 uncu maddeler dikkate alınarak işverene tebliğ edilir. İşveren, tebliğ edilen
prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir.
İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması,
prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.
Kurumun denetim ve kontrolle
görevlendirilmiş memurlarınca, Kuruma asgarî işçilik tutarının bildirilmediği tespit
edilen işyerleri hakkında ayrıca 102 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ile
(e) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca idarî para cezası uygulanır.
Kamu idareleri, döner sermayeli
kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile
bankalar, bu maddenin uygulanmasıyla ilgili Kurumca istenilecek bilgileri ve belgeleri
yazılı olarak en geç bir ay içinde vermeye mecburdur.
Kuruma yeterli işçilik tutarının
bildirilmiş olup olmadığının araştırılmasında, işin yürütümü için gerekli olan asgarî
işçilik tutarının tespitinde dikkate alınacak asgarî işçilik oranlarının saptanması
ve asgarî işçilik oranlarına vaki itirazların incelenerek karara bağlanması amacıyla
Kurum bünyesinde; Kurum teknik elemanlarından dört üye, Yönetim Kurulunda temsil
edilen işçi ve işveren konfederasyonlarınca görevlendirilecek iki üye, Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliğinden bir üye olmak üzere toplam yedi teknik elemandan oluşan,
Asgarî İşçilik Tespit Komisyonu kurulur.
Kurumca
gerek görüldüğünde, aynı esaslara göre birden fazla Asgarî İşçilik Tespit Komisyonu
kurulabilir. Komisyon salt çoğunlukla toplanır ve kararlar en az dört üyenin aynı
yöndeki oyu ile alınır. Kurum dışındaki üyelerin üst üste üç toplantıya, son altı
ay içinde ise beş toplantıya katılmaması halinde, toplantıya katılmayan üyeyi görevlendiren
konfederasyonların yerine, üye sayısı bakımından en yüksek bir sonraki konfederasyondan
üye davet edilir.
Asgarî İşçilik Tespit Komisyonuna
Kurum dışından görevlendirilenlere, katıldıkları her toplantı günü için (2500) gösterge
rakamının memur aylıklarının hesabında kullanılan katsayı ile çarpılarak bulunacak
tutarı üzerinden huzur hakkı Kurumca ödenir.
(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/49 md.) Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından devamlı mahiyetteki işyerlerinde
yapılan asgari işçilik incelemesi sonucunda tespiti yapılan ve sigortalılara maledilemeyen
fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı
ile birlikte hesaplanacak sigorta primi ve buna bağlı uygulanacak idari para cezalarında,
konuya ilişkin raporun Kurumun ilgili birimine gönderilmesinden önce işverenle uzlaşma
yapılabilir. Uzlaşmaya varılması halinde, bu durum tutanakla tespit edilir. Uzlaşılan
tutarlar kesin olup, uzlaşma konusu yapılan tutarlar hakkında işverence dava açılamaz
ve hiçbir mercie şikayet ve itirazda bulunulamaz. Uzlaşılan prim ve idari para cezaları,
uzlaşma tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir. İşveren,
uzlaşılan idari para cezası tutarı için ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlandırılmaz.
Uzlaşılan tutarların, bu sürede tam olarak ödenmemesi halinde uzlaşma bozulur ve
uzlaşılan tutarlar kazanılmış hak teşkil etmez. Uzlaşmanın temin edilememiş veya
uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması veya uzlaşmanın bozulması hallerinde
işveren, bu konuya ilişkin daha sonra uzlaşma talep edemez.
(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/49 md.) Uzlaşma
neticesinde indirim yapılması nedeniyle tahsil edilmemiş olan sigorta primlerinin
daha sonra Kurum veya mahkeme kararıyla sigortalılara mal edilmesi halinde, daha
önce eksik tahsil olunan sigorta primleri, sigortalının çalıştığı süre ve sigorta
primine esas kazancı dikkate alınarak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte
tahsil olunur.
Asgarî
İşçilik Tespit Komisyonunun çalışma usûl ve esasları, Komisyonda görev alacak teknik
elemanların nitelikleri, asgarî işçilik tespitinde uygulanacak yöntem, verilerin
belirlenmesi, tamamlanmış veya devam etmekte olan işlerle ilgili yapılacak yerinde
tespit kriterleri, uzlaşma komisyonlarının oluşumu, çalışma
usûl ve esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Prim Belgeleri ve Primlerin Ödenmesi
Prim belgeleri ve işyeri
kayıtları