MADDE 86- (Değişik birinci fıkra: 15/7/2016-6728/48 md.) Bu Kanunun 4 üncü
ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar
için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli,
içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından
çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
İşveren, işyeri sahipleri;
işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak
üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi
memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen
memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.
İşverenin, sigortalıyı, 4857
sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine
getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici
iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde
işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen
sorumludur.
(Değişik dördüncü fıkra:
21/3/2018-7103/67 md.) Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların
eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet
belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. Sigortalıların
otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan
belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar
Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
(Değişik beşinci fıkra:
21/3/2018-7103/67 md.) Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca
istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli
sayılmaması halinde otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet
belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay
içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı
primler, bu Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
(Mülga altıncı fıkra: 13/2/2011-6111/40
md.)
(Değişik yedinci fıkra:
17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca,
fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden
ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları
soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile
bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan
sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan
tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler
Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek
işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir.
İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden
itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye
başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine
karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri
uygulanır.
(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/50
md.) Kurumun
denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden
ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları
soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı
belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği
anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin
veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik
bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır.
Aylık prim ve hizmet belgesi
veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları
Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın
sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm
ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları
ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.[154]
Sigortalının çalıştığı bir
veya birden fazla işte, bu Kanunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasına rağmen,
kendisi için verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin veya muhtasar ve
prim hizmet beyannamesinin işveren tarafından verilmediği veya verilen aylık prim
ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde kazançların veya
prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilirse, hastalık
ve analık sigortalarından gerekli ödemeler yapılır.[155]
Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır.
Kamu
idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle prim belgelerinin farklı sürelerde verilme
zamanını belirlemeye, Kurum yetkilidir. (Mülga ikinci cümle: 15/7/2016-6728/48
md.)
(Ek fıkra: 15/7/2016-6728/48
md.) Muhtasar beyanname
ile bu Kanun uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirilerek
verilmesi durumunda beyannamenin; şekil, içerik, ekleri, ilgili olduğu dönem, verilme
süresi ve diğer hususlar Bakanlık ile Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan müşterek
tebliğ ile belirlenir. İşveren sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı
çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren on beş gün içinde Kuruma bildirmekle
yükümlüdür.
Prim ödeme yükümlüsü