MADDE 1320- (1) Geminin malikine, kiracısına,
yöneticisine veya işletenine karşı doğmuş olan aşağıdaki alacaklar sahiplerine “gemi
alacaklısı hakkı” verir:
a) Ülkelerine getirilme giderleri ve onlar adına ödenmesi
gereken sosyal sigorta katılma payları da içinde olmak üzere, gemi adamlarına, gemide
çalıştırılmakta olmaları dolayısıyla ödenecek ücretlere ve diğer tutarlara ilişkin
istem hakları.
b) Geminin işletilmesi ile doğrudan doğruya ilgili olarak
karada veya suda meydana gelen can kaybı veya diğer bedensel zararlardan doğan alacaklar.
c) Kurtarma ücreti.
d) Liman, kanal, diğer su yolları, karantina ve kılavuzluk
için ödenecek resimler.
e) Gemide taşınan eşya, konteynerler ve yolcuların eşyalarına
gelecek olan zıya veya hasar dışında, geminin işletilmesinin sebep olduğu maddi
zıya veya hasardan doğan ve haksız fiile dayanan alacaklar.
f) Müşterek avarya garame payı alacakları.
(2) Birinci fıkranın (b) ve (e) bentlerinde yazılı alacaklar;
a) Deniz yolu ile petrol veya diğer tehlikeli ya da zararlı
maddelerin taşınması ile bağlantılı olarak ortaya çıkıp da milletlerarası sözleşmelere
yahut millî mevzuata göre kusursuz sorumluluk ve zorunlu sigorta ile ya da diğer
yollardan teminat altına alınması öngörülen zararların,
b) Radyoaktif maddelerden veya radyoaktif maddelerin zehirli
ya da patlayıcı maddeler veya nükleer yakıt yahut radyoaktif ürünler ya da atıklardan
oluşan diğer tehlikeli maddeler ile bileşiminden kaynaklanan zararların,
sonucunu oluşturdukları veya bu zararlardan doğdukları
takdirde, sahiplerine gemi alacaklısı hakkı vermezler.
(3) Türkiye’de yargı yoluyla ileri sürülen bir alacağın
gemi alacaklısı hakkı verip vermediği, Türk hukuku uyarınca belirlenir.
B) Gemi alacağının verdiği kanuni rehin
hakkı
I- Kapsamı