Madde 119 – (Değişik: 21/1/2017-6771/12 md.)
Cumhurbaşkanı; savaş,
savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan
veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin
bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin
yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan
kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları
nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli
salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun
tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal
ilan edebilir.
Olağanüstü hal ilanı
kararı, verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük
Millet Meclisinin onayına sunulur.
Türkiye Büyük Millet
Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü
takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü
hali kaldırabilir.
Cumhurbaşkanının
talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere
süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Olağanüstü hallerde
vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile 15 inci
maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı
veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin
nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir.
Olağanüstü hallerde
Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104 üncü maddenin
onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler
Resmî Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur.
Savaş ve mücbir
sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak
üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde
olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten
kalkar.
2. Şiddet
olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması
sebepleriyle olağanüstü hal ilanı