Ortaklığın Giderilmesi Davasında Taraf Teşkili Sağlanmadan Satılan Taşınmazın Zararının Karşılanmaması

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Aynur Ceylan ve diğerleri tarafından yapılan bireysel başvuruyu inceleyerek, ortaklığın giderilmesi davasında taraf teşkili sağlanmadan taşınmazın satılması nedeniyle uğranılan zararın karşılanmaması ve buna bağlı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Başvurucuların, 1985 yılından vefat eden murisinin hissedarı olduğu taşınmaz için diğer paylı maliklerin 1998 yılında açtığı ortaklığın giderilmesi davasında, murisin hayattaymış gibi tebligat yapılması sonucu dava sonuçlandırıldı ve taşınmaz 19 Haziran 2000 tarihinde ihale yoluyla satıldı. Başvurucular, satış tarihinden yaklaşık on yıl sonra temyiz dilekçesi vererek, taraf teşkilinin sağlanmadan yargılama yapıldığını ve taşınmazın satışına ilişkin kararın bozulmasını talep etti.

Yargıtay, başvurucuların murisinin davadan önce öldüğünü ve başvurucuların davaya dahil edilmemesinin usule aykırı olduğunu tespit ederek kararı bozdu. Bozma sonrası yapılan yargılamada bilirkişiler, taşınmaz hissesi bedelinin başvuruculara ödenmesi gerektiğini bildirdi. Ancak sulh hukuk mahkemesi, taraf teşkilinin sağlandığını, dava konusu parselin başka bir parsel ile tefrik edilerek tapu kaydından silindiğini ve başvurucuların parasını aldığını gerekçe göstererek, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetti. Başvurucuların temyiz talebi Yargıtay tarafından reddedildi.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi, başvurucuların yaklaşık on yıl sonra dava ve satıştan haberdar olup kanun yoluna başvurabildiğini, Yargıtay'ın ilk kararın usule aykırı olduğunu tespit ederek ihalenin dayanağını ortadan kaldırdığını belirtti. Ancak bozma sonrası sulh hukuk mahkemesince ortaklığın giderilmesi talebine ilişkin esas hakkında yeni bir karar verilmediği için başvurucuların davaya katılımının şekli kaldığını, ileri sürdükleri iddia ve itirazların davanın esasına etkisinin bulunmadığını vurguladı.

Bu durumun, satış kararının dayanağı olan mahkeme kararının usule aykırı olduğuna dair tespitin ve bozmanın pratikte başvurucuların uğradığı zararın giderilmesinde sonuç doğurmadığını ortaya koyduğu ifade edildi.

Anayasa Mahkemesi, "Devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında davanın lehe sonuçlanmasını sağlama yönünde bir yükümlülüğünün bulunduğu" değerlendirmesinde bulundu.

Karar, ortaklığın giderilmesi davalarında taraf teşkilinin sağlanmasının ve usule uygun yargılamanın önemini bir kez daha ortaya koydu.

Bu karar, paylı mülkiyet ilişkilerinde ortaklığın giderilmesi davalarına taraf olanların haklarının korunması ve etkili başvuru yollarının işletilmesi açısından önem taşımaktadır. Özellikle taşınmazın satışı sonucu oluşan zararların giderilmesi konusunda hukuki süreçlerin usulüne uygun yürütülmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.