Madde 28 – (Değişik: 9/12/2009-5940/1 md.)
Bu Kanun kapsamındaki mimarlık,
mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita, plan, etüt, proje ve eklerinin
düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uygulamada bulunulacak alanın, yerleşme
merkezinin ve yapının sınıfına, özelliğine ve büyüklük derecesine göre, uzmanlık
alanlarına uygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması
mecburidir. Müellifler ve uygulamada bulunan meslek mensupları, işlerini bu Kanuna
ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur.
Yapıda
inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin
fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek
mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/9
md.) İleri tasarım yöntemleri ve teknolojileri gerektiren özellik arz eden binaların
projeleri, bu alanda Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelik çerçevesinde yeterli
uzmanlığı haiz mühendislerin gözetiminde yapılır. Fenni mesul mimar ve mühendisler
uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna,
ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara
ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir. Yapı
sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak
yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın
yapım işinin sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları
halinde, bu durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek
zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim
üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.
Fenni mesulün istifası veya
ölümü halinde, başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti üstlenmedikçe yapının devamına
izin verilmez. Fenni mesulün istifası halinde, istifa tarihinden önce yapılan işlere
dair sorumluluğu devam eder. Yeni atanan fenni mesul, daha önce yapılan işlerin
denetlenmesinden ve eksiklik ve hata var ise giderilmesini sağlamaktan ve bildirimde
bulunmaktan da sorumludur. Tespit edilen bu eksiklik ve hatalar giderilmedikçe inşaatın
devamına izin verilmez.
Fenni mesuller, Bakanlık tarafından
çıkarılan yönetmelikte belirlenen sınıf, özellik ve büyüklüğe sahip bulunan yapıların
denetimi faaliyetine yardımcı olmak üzere, 38 inci maddeye göre uygun nitelikte
ve sayıda fen adamı istihdam etmek mecburiyetindedir.
Fenni mesuller, uzmanlık alanlarına
göre yapım işlerinin denetimine ilişkin ayrıntılı bütün belgeler ile mimarlık ve
mühendislik hizmetleri raporunu idareye vermek ve yapı kullanma izin belgesini imzalamak
mecburiyetindedir. Yapıya ilişkin bilgiler, ilgili idarece, etüt ve proje müelliflerinin,
fenni mesullerin, yapı müteahhitlerinin ve şantiye şefi mimar veya mühendisin üyesi
bulunduğu meslek odasına, üyelik kayıtlarına işlenmek üzere bildirilir.
Fenni mesuller, mesuliyet
üstlendikleri yapı ile alakalı olarak yapı müteahhitliği, şantiye şefliği, taşeronluk
ve malzeme satıcılığı yapamaz. Yapı sahibi, yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez.
27 nci madde kapsamındaki
yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan ruhsata tabi tarım ve hayvancılık
yapılarına ait 22 nci maddede yer alan etüt ve projeler, il özel idarelerince veya
Bakanlığın taşra teşkilatınca hazırlanabilir. Bu tarım ve hayvancılık yapılarına
dair fenni mesuliyet, il özel idaresinin veya Bakanlığın taşra teşkilatının mimar
ve mühendisleri tarafından üstlenilebilir.
Yapı müteahhidi ve şantiye
şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata,
uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik
şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek
mecburiyetindedir. Yapı müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi
olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve
tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz.
Bakanlıktan veya Bakanlıkça
yetkilendirilmiş idareden uygun sınıfta yetki belgesi almaksızın, inşaat
ve tesisat dahil yapım işlerinin müteahhitliği üstlenilemez. Yetki belgeleri geçici
veya sınıflandırma yapılarak daimi olarak düzenlenebilir. Gerçek kişilere
ve özel hukuk tüzel kişilerine yapı inşa eden müteahhitlerin kayıtları, her yapı
için ayrı ayrı tutulur. Bu kayıtların birer nüshası, ilgili yapı müteahhidinin yetki
belgelendirmesi işlemlerinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Müteahhitlere
yetki belgesi verilmesi işlemleri, bu kayıtlar da değerlendirilerek Bakanlıkça yürütülür.[33]
Fenni mesullerce denetime
ilişkin mimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapı sahibi, fenni mesuller
ve ilgili idare elemanlarının birlikte düzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığı
belirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi
borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle
yapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için, yapının
müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek
yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu belgenin bir örneği, ilgili kurumlara ve
ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına
ve Bakanlığa gönderilir.
Yapı
sahibi, ruhsat süresi dolmamış olan bir yapının etüt ve proje müellifliği, yapı
müteahhitliği ve şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş ise bütün
sorumluluk, ilgisine göre etüt ve proje müelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye
şefine ve ilgili fenni mesullere aittir.
Ruhsat müddeti: