MADDE 9- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından
sigortalılık;[22]
a) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,
b) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların;
1) Gelir vergisi mükellefi
olanlar için, mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihten,
2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve
sanatkâr sicili kaydının silindiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (k) bendi
kapsamına girdiği tarihten,
3) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı
alt bendi kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin
komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin
sona erdiği tarihten, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan kaydının silindiği tarihten,
limited şirket ortaklarından hisselerinin tamamını devreden sigortalıların, hisse
devrinin yapılmasına ortaklar kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği
tarihten, iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın
talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar
kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma düşmesine
karar verildiği, ortakların talepte bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına
karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin ortaklıklarının ise tasfiye kurulu
kararının ticaret sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,
4) (Mülga: 17/4/2008-5754/7
md.)
5) (Değişik: 13/2/2011-6111/28
md.) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar
için, tarımsal faaliyetinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı)
bendi uyarınca muafiyet kapsamına girdiği yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte
bulunduğu tarihten,
6) Köy ve mahalle muhtarlarının,
muhtarlık görevlerinin sona erdiği tarihten,
7) Herhangi bir yabancı ülkede
ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladığı veya
ikamet esasına bağlı olarak, o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten
bir gün öncesinden,
8) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) (3) numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye
durumu ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları
tarihten bir gün öncesinden,
9) Köy ve mahalle muhtarlarından;
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti
bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı
tarihten bir gün öncesinden,
10) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar
sicili kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden,
11) (Ek: 13/2/2011-6111/28
md.) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörler için, lisansları yenilenmeyenlerin
lisanslı oldukları yılın sonundan,
c) 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların;
1) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde
görev aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40
ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde
ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,
2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7
md.) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,
d) 5 inci madde gereği bazı
sigorta kollarına tâbi tutulanların, sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona
erdiği tarihten,
e) 6
ncı maddenin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken
bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile uluslararası
sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde kullananlar için sigortalandıkları
tarihten,
itibaren sona erer.
Ancak, hastalık ve analık
hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık;
a) İlgili kanunlar gereği
sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt
yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini,
b) Diğer hallerde ise birinci
fıkrada belirtilen tarihleri,
takip eden onuncu günden başlanarak
yitirilmiş sayılır.
Birinci fıkranın (a), (c)
ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından,
(b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü
edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya
vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu kişilerin
meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş
olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine
engel teşkil etmez. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/28 md.) Vergi dairelerince vergi mükellefiyetinin sona erdiğine ilişkin
yapılacak bildirimlerde bu süre vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis
tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin
işi bırakma işlemlerinin vergi dairelerince tekemmül ettirildiği tarihten başlar.
Birinci fıkranın (e) bendine
göre sigortalılığı sona erenler ile 8 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine
göre bildirimi yapılan sigortalıların, sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri,
üç ay içinde Kuruma yapılır.
Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sigortalıların işleri nedeniyle
geçici olarak yurt dışında bulunmaları