Hizmet Tespit Davası Nedir? Şartları, Süresi ve Delilleri

İşçi fiilen çalıştığı hâlde SGK’ya hiç bildirilmemiş veya çalışma günleri eksik bildirilmişse, sigortalı hizmetlerin tespiti için dava açabilir. Amaç ücret alacağını değil, belirli tarihler arasındaki sigortalı çalışmayı ve prime esas süreci belirlemektir. Dava sonucunda kabul edilen dönem emeklilik ve sosyal güvenlik haklarına yansıyabilir. İşçilik alacakları için kıdem, ihbar, ücret veya fazla çalışma talepleri ayrı hukuki nitelik taşır ve süreleri farklıdır.

Beş yıllık süre nasıl hesaplanır?

5510 sayılı Kanun m.86/9, kuruma bildirilmeyen hizmetlerin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde mahkemeye başvurulmasını öngörür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan mahkemece kendiliğinden dikkate alınabilir. Ancak işe giriş bildirgesinin verilmesi, bordroda kısmi bildirim bulunması, kamu kurumunun çalışmayı tespit etmesi veya kesintisiz çalışmanın bir bölümünün kayıtlı olması süre değerlendirmesini etkileyebilir. Her dönem için SGK kayıtları ayrı incelenmelidir.

Dava kime karşı ve hangi mahkemede açılır?

Dava işverene yöneltilir; Sosyal Güvenlik Kurumu da yargılamada kanuni konumu gereği yer alır. Görevli mahkeme iş mahkemesidir, bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki, işin yapıldığı yer ve davalı işverenin yerleşim yeri kurallarıyla değerlendirilir. Hizmet tespit davası kamu düzeniyle bağlantılı olduğundan hâkim, tarafların sunduklarıyla yetinmeyip çalışma olgusunu araştırabilir.

Çalışma hangi delillerle ispatlanır?

Ücret ödemeleri, banka kayıtları, vardiya ve puantaj çizelgeleri, işyeri giriş kartları, e-postalar, mesajlar, teslim tutanakları, iş sağlığı eğitimleri ve komşu işyeri tanıkları delil olabilir. Sadece yakın arkadaş veya akraba tanığı yerine aynı dönemde ve aynı işyerinde çalışmayı gözlemleyen bordro tanıkları önem taşır. SGK, vergi, belediye ve ticaret sicili kayıtları getirilebilir. Gizli ses kaydı gibi hukuka aykırı delillerden kaçınılmalıdır.

Arabuluculuk dava şartı mıdır?

Hizmet tespiti, sosyal güvenlik hakkının belirlenmesine yönelik özel bir davadır ve salt işçilik alacağı davasıyla aynı değildir. Dava şartı arabuluculuğun uygulanıp uygulanmadığı, birlikte ileri sürülen taleplere göre ayrıştırılmalıdır. Hizmet tespitiyle birlikte ücret veya tazminat talep edilmesi usulü karmaşıklaştırabilir. Başvuru öncesi SGK’ya ihbar veya denetim talebi yararlı olabilir; ancak bu işlem beş yıllık hak düşürücü süreyi her durumda durdurmaz.

Dava kazanılırsa sonuç ne olur?

Karar kesinleştiğinde tespit edilen hizmetler SGK kayıtlarına işlenir ve primlerin işverenden tahsili kurum tarafından yürütülür. Bu sonuç yaşlılık aylığı, prim günü ve diğer sosyal güvenlik haklarını etkileyebilir. Mahkeme yalnız gerçekten çalışılan süreye karar verir; işyerinin açık olduğu, işçinin o işi yaptığı ve çalışma düzeni kanıtlanmalıdır. İşverenin sonradan kapanması veya şirketin unvan değiştirmesi davayı imkânsız kılmaz, fakat taraf ve kayıt araştırmasını zorlaştırabilir.

Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.

Süre, görev ve delil değerlendirmesi somut olayın ayrıntılarına bağlıdır. İnternetteki örnek dilekçeler kişisel olayın taleplerini ve risklerini kendiliğinden karşılamaz.

Bu nedenle karar, tebligat ve sözleşme gibi temel belgelerin tamamı görülmeden kesin bir sonuç veya dava süresi öngörüsü verilmesi sağlıklı değildir.

Bursa ve Nilüfer’de yapılacak başvurularda da ulusal mevzuat uygulanır; yerel adliye ve idari birimlerin işleyişi ise dosyanın teslim ve takip planında dikkate alınabilir.

Uyuşmazlık henüz dava aşamasına gelmemişse yazılı başvuru, arabuluculuk, itiraz veya delil tespiti gibi daha erken yolların bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Hak kaybını önlemek için kararın veya olayın öğrenildiği tarih değil, kanunun esas aldığı tebliğ, kesinleşme ya da fiil tarihi doğru biçimde belirlenmelidir.

İş uyuşmazlıklarında bordro, SGK kaydı, puantaj, işyeri yazışmaları ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir; belgelerin kaynağı ile düzenlenme tarihi önem taşır.

Dava şartı arabuluculuk kapsamı ve başvuru süresi, talebin türüne göre ayrıca kontrol edilmelidir; yanlış yol veya gecikme hak kaybı doğurabilir.

Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.

Ayrıntılı rehber: https://yekta.av.tr/hizmet-tespit-davasi-nedir-nasil-acilir/