İdarenin hangi zararları tazmin etmesi gerekir?
Anayasa m.125’e göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Hukuka aykırı idari işlem, kamu hizmetinin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi hizmet kusuru doğurabilir. Bazı olağanüstü durumlarda idare kusursuz olsa bile risk ya da kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesiyle sorumluluk gündeme gelebilir. Her olumsuz sonuç tazminat doğurmaz; zarar, idari faaliyet ve aradaki illiyet bağı kanıtlanmalıdır.
İdari işlemden doğan zarar nasıl talep edilir?
Atama, ruhsat, disiplin, yıkım veya başka bir idari işlem zarara yol açmışsa İYUK m.12 uyarınca iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir; önce iptal davası açılıp karar üzerine tazminat istenebilir ya da kanundaki süre içinde doğrudan tam yargı davası tercih edilebilir. Hangi yolun uygun olduğu zararın kesinleştiği tarih ve işlemin devam eden etkisine bağlıdır. İptal kararı tek başına tazminatı otomatik sağlamaz.
İdari eylemde önce başvuru zorunlu mudur?
Yol kusuru, sağlık hizmeti, kolluk faaliyeti veya fiilî müdahale gibi idari eylemlerden doğan zarar için İYUK m.13 uyarınca kural olarak önce ilgili idareye başvurulur. Başvuru, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İdarenin ret cevabı veya altmış gün içinde cevap vermemesi üzerine dava süresi işler. Ölüm veya yaralanma gibi olaylarda öğrenme tarihi somut biçimde belirlenir.
Dava süresi ve mahkeme nasıl belirlenir?
İdari davalarda genel süre idare mahkemelerinde altmış gündür; vergi mahkemelerinde otuz gündür ve özel kanunlarda farklı süre bulunabilir. Tam yargı davasında süre, işlemin tebliği, eylem başvurusuna verilen cevap veya zımni ret, iptal kararının tebliği gibi farklı başlangıçlara bağlanabilir. Yetkili mahkeme zararın kaynağına ve özel yetki kurallarına göre belirlenir. Süre geçtikten sonra yalnız yeni dilekçe vermek hakkı canlandırmaz.
Maddi ve manevi zarar nasıl ispatlanır?
Tedavi ve bakım giderleri, gelir kaybı, çalışma gücü kaybı, eşya veya işletme zararı fatura, bordro, uzman raporu ve resmî kayıtlarla gösterilebilir. Manevi tazminatta olayın ağırlığı, kişinin bedensel ve ruhsal bütünlüğüne etkisi ile yakınların durumu değerlendirilir. Bilirkişi hesabı istenebilir. İdare müterafik kusur, üçüncü kişinin fiili, mücbir sebep veya illiyet bağının kesildiğini savunabilir. Zarar kalemleri dilekçede karıştırılmadan açıklanmalıdır.
Yürütmenin durdurulması tazminat yerine geçer mi?
Yürütmenin durdurulması, dava konusu idari işlemin uygulanmasını geçici olarak durdurmayı amaçlar; geçmişte doğmuş zararı ödemez. Açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşulları birlikte varsa talep edilebilir. Zarar devam ederken hem işlemin etkisini durdurmak hem de oluşan kaybı tazmin etmek için uygun talepler ayrı kurulabilir. Karar, başvuru ve tebligat belgeleri kronolojik saklanmalı; faiz başlangıcı da talepte açıkça gösterilmelidir.
Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.
Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.
Süre, görev ve delil değerlendirmesi somut olayın ayrıntılarına bağlıdır. İnternetteki örnek dilekçeler kişisel olayın taleplerini ve risklerini kendiliğinden karşılamaz.
Bu nedenle karar, tebligat ve sözleşme gibi temel belgelerin tamamı görülmeden kesin bir sonuç veya dava süresi öngörüsü verilmesi sağlıklı değildir.
Bursa ve Nilüfer’de yapılacak başvurularda da ulusal mevzuat uygulanır; yerel adliye ve idari birimlerin işleyişi ise dosyanın teslim ve takip planında dikkate alınabilir.
Uyuşmazlık henüz dava aşamasına gelmemişse yazılı başvuru, arabuluculuk, itiraz veya delil tespiti gibi daha erken yolların bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Hak kaybını önlemek için kararın veya olayın öğrenildiği tarih değil, kanunun esas aldığı tebliğ, kesinleşme ya da fiil tarihi doğru biçimde belirlenmelidir.
İdari yargıda süre çoğu kez işlemin usulüne uygun tebliğini izleyen günden başlar; üst makama başvuru sürenin işleyişini ancak kanundaki şartlarla etkiler.
Mahkeme yerindelik denetimi yapmaz; işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk bakımından inceler.
İptal davası açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz. Uygulanması hâlinde telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması istenebilir.
Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.
Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.
Ayrıntılı rehber: https://yekta.av.tr/idareye-karsi-tazminat-davasi/
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!
Giriş Yap veya Kayıt Ol