MADDE 88- (Değişik: 17/4/2008-5754/52 md.)
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıları
çalıştıran işveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak
kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim
tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara
ekleyerek en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öder.
Hak edilen ancak, ödenmemiş olan ücretler üzerinden hesaplanacak
primler hakkında da birinci fıkradaki hüküm uygulanır.
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (d) ve (g) bentleri
ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları gereği genel sağlık
sigortalısı sayılanlar için, her ay otuz tam gün genel sağlık sigortası primi ödenmesi
zorunludur. Şu kadar ki, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında
genel sağlık sigortalısı olanların aynı ay içinde zorunlu sigorta kapsamında prim
ödeme gün sayısı bulunması halinde, ayın kalan günleri için isteğe bağlı sigorta
gün sayısı kadar genel sağlık sigortası primi ödenir.[160]
(Değişik birinci
cümle: 20/8/2016-6745/63 md.) 3 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girenler hariç olmak
üzere; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla
birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya
çağrı üzerine çalışanlar ile ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı
saat karşılığında ücret alanlardan (…)161 ay içerisinde sekiz
gün ve daha az çalışanlar için eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin
otuz güne tamamlanması zorunludur. Bu durumda olan sigortalıların
eksik günlerine ilişkin genel sağlık sigortası primleri, 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi veya (g) bendi kapsamında ödenir.
Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda
kaldığı aylara ait genel sağlık sigortası primi, 82 nci maddeye göre belirlenen
prime esas günlük kazancın alt sınırının 30 günlük tutarı üzerinden ilgili kamu
idaresince ödenir. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/42 md.) Ancak, kamu idaresine
ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da
isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde
çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı
olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmaz. [161]
(Değişik beşinci fıkra: 2/1/2017-KHK-681/85 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7073/84
md.) 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendi ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü
fıkraları kapsamına girenler için prim ödeme yükümlülerinin ödeyecekleri genel sağlık
sigortası primi; primin tahakkuk ettirileceği ay itibarıyla anılan maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri ve onikinci fıkrası ile
bakmakla yükümlü oldukları kişiler dahil olmak üzere onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında
sayılan kişi sayısının üçe bölünmesi suretiyle bulunacak kişi sayısı, aynı maddenin
birinci fıkrasının (c) bendinin (3) ila (10) numaralı alt bentlerinde sayılan kişiler
için ise kişi sayısı esas alınarak hesaplanır. Ancak 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamındaki kişilerden aynı zamanda anılan fıkranın diğer bentleri kapsamına
girerek genel sağlık sigortalısı sayılanlar, bu fıkraya göre tespit edilecek kişi
sayısı hesabına dahil edilmez. Ayrıca 60 ıncı maddenin onikinci fıkrasındaki genel
sağlık sigortalılığı kapsamında başlayan tedavilerin 67 nci maddenin dördüncü fıkrasında
belirtilen süreyi aşması halinde, bir yıla kadar genel sağlık sigortası primleri,
87 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi gereği ilgili kamu idaresi tarafından
ödenmek suretiyle sağlık hizmetlerinden yararlandırılırlar.
87 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen yükümlüler,
her aya ait primlerini takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma
öderler. Bu kişiler primlerini en fazla 360 günle sınırlı olmak üzere peşin olarak
erken ödeyebilir. Erken ödeme halinde erken ödenen her gün için 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesine
göre erken ödeme indirimi hükümleri uygulanır. Ancak yapılan erken ödeme indirimi,
prime esas kazançtan indirilmez. Erken ödemede sigortalılık süresi, sigorta priminin
ait olduğu her ayın ilk gününden itibaren, prim ödeme gün sayısına dahil edilir.
Erken ödeme yapılan ve prim ödeme gün sayısına dahil edilmeyen sürede isteğe bağlı
sigortalılığın sona ermesi halinde, sigortalılık süresinden sayılmayan günlere ait
primler ilgililere iade edilir.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendine tabi sigortalılar için, genel sağlık sigortası primi ile kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları primlerini ayrı ayrı veya birlikte tahsil edilecek şekilde prim
ödeme tarihlerini veya dönemlerini belirlemeye Kurum yetkilidir.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılanların, her ay için otuz tam gün prim ödemesi zorunludur.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenler, çalıştırdığı sigortalıların primlerine
esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim
tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara
ekleyerek, en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öderler.
87 nci maddenin birinci fıkrasının (c), (d) ve (g) bentleri
ile 60 ıncı maddenin sekizinci ve onuncu fıkralarında belirtilen yükümlüler,
her aya ait primleri ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar Kuruma öderler.[162]
Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, gelir
vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendi kapsamında sigortalı olarak tescil edilmiş olanların prim borçlarını, sattıkları
tarımsal ürün bedellerinden borç tutarını geçmemek şartıyla %1 ilâ %5 oranları arasında
olmak üzere kesinti yapılmak suretiyle tahsil etmeye Kurum yetkilidir.
Prim borçları katma değer vergisi iade alacağından mahsubu suretiyle
de ödenebilir. Bu takdirde katma değer vergisi iade hakkı sahibi kendisinin, mal
veya hizmet satın aldığı veya iştirak veya ortaklık ilişkisi içinde bulunduğu işverenlerin
prim borçları için de mahsup talep edebilir. Bu işverenlerin mahsup talebinde bulundukları
ayda muaccel olan prim borçlarının birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini izleyen
onbeş gün içinde mahsup suretiyle ödenmesi halinde, yasal süresi içinde ödendiği
kabul edilir. Ancak prim borçlarının katma değer vergisi iade alacağından mahsup
suretiyle ödenmesi talebinde bulunulduğu halde, süresinde mahsup edilemeyen veya
eksik mahsup edilen prim borçları için birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini
izleyen günden başlanarak gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır. Kurum, Maliye
Bakanlığının uygun görüşü ile bu uygulamadan faydalanacak işverenleri; iştigal konusu,
işletme türü ve işletme büyüklüğü itibarıyla belirlemeye ve lehine mahsup talebinde
bulunulan işverenlerin prim borcu ödeme süresini otuz günü aşmamak üzere uzatmaya
yetkilidir.
Kurum, prim ve her türlü alacaklarını, işverenlere olan borçlarından
mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye yetkilidir.
Primlerin özel ödeme şekilleri kullanılmak suretiyle ödenmesi
zorunluluğunu getirmeye ve primlerin yatırılacağı tahsilât kuruluşlarını belirlemeye
Kurum yetkilidir.
Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve
106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında
Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri
kullanır. (Ek cümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkanı, Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç
yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri
kanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş
borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında
uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularını belirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler:
28/11/2017-7061/87 md.) 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına
bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anılan maddenin birinci fıkrasına
göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara
mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler,
istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonra Maliye Bakanlığına
bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur.
Bu suretle yapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veya alacaklı tahsil
dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafından müştereken belirlenir.[163]
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç
olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya
yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil
olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer
alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu
her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.[164]
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların
çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir.
Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.
Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın
bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye
ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim
kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile
kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen
sorumludur.
Kurum, kamu idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle primlerin
farklı zamanlarda ödeme süresini belirlemeye yetkilidir. Prim alacaklarının tahsili
için muacceliyet tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde icra yoluna başvurmayan
Kurum yetkili personeli hakkında genel hükümlere göre kovuşturma yapılır.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/52 md.) Sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt,
kusur, hata veya yanıltıcı beyanından kaynaklanmaması şartıyla, sigortalılarca ödenen
prim ve prime ilişkin borcun noksan tahakkuk ettirildiğinin Kurumca sonradan tespit
edilmesi hâlinde tespit edilen fark prime ilişkin borç aslına, tebliğ tarihinden
itibaren 89 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre gecikme cezası ve gecikme zammı
uygulanır.
(Ek fıkra: 18/5/2017-7020/16 md.) Kurum görev alanı kapsamındaki tebliğler,
bu Kanunun 99 uncu maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tebliğe elverişli elektronik
bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan
tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda
yapılmış sayılır. Kurum, elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili her türlü
teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik
adres kullanma zorunluluğu getirmeye, kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları
ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Kurum
tarafından yapılacak tebliğler, Maliye Bakanlığı ile yapılacak protokol çerçevesinde
213 sayılı Kanunun 107/A maddesi hükümlerine göre kurulan teknik altyapı kullanılarak
da elektronik ortamda yapılabilir. Bu şekilde yapılan tebligatlar, 99 uncu maddenin
ikinci fıkrası kapsamındaki bildirim yerine geçer.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile
iadesi gereken primler