Anlaşmalı boşanma protokolünde neler olmalı?

Anlaşmalı boşanmada davanın kaderini büyük ölçüde protokol belirler. Hâkim, eşlerin üzerinde anlaştığı düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya genellikle tek duruşmada karar verir. Protokolde eksik ya da belirsiz bir madde varsa ise duruşma ertelenebilir, hatta dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Bu yazıda anlaşmalı boşanma protokolünde mutlaka yer alması gereken konuları ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, anlaşmalı boşanma için üç şart arar. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir. Hâkim de tarafları bizzat dinlemeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin anlaşmayı uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek anlaşmada değişiklik isteyebilir; değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Protokolde mutlaka bulunması gerekenler

Velayet ve çocukla kişisel ilişki

Ortak çocuk varsa velayetin hangi eşe bırakılacağı açıkça yazılmalıdır. Velayeti almayan eşin çocukla kişisel ilişkisi de ayrıntılı düzenlenmelidir: hangi günler ve saatler arasında görüşüleceği, bayramlarda ve yaz tatilinde nasıl bir düzen izleneceği, çocuğun nereden alınıp nereye bırakılacağı. "Taraflar uygun gördükleri zamanlarda görüşür" gibi genel ifadeler ileride uyuşmazlığa yol açar.

İştirak nafakası

Velayeti almayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödeyeceği aylık tutar, ödeme günü ve ödeme şekli belirtilmelidir. Nafakanın her yıl hangi oranda artırılacağının protokolde yazılması, ileride ayrıca nafaka artırma davası açma ihtiyacını azaltır. Uygulamada artış için genellikle Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı enflasyon oranları esas alınır.

Yoksulluk nafakası

Eşlerden biri diğerinden yoksulluk nafakası talep ediyorsa tutarı ve süresi yazılmalıdır. Talep edilmiyorsa bu da açıkça belirtilmelidir. "Taraflar birbirinden nafaka talep etmez" ifadesi, ileride bu konuda yeni bir talep ileri sürülmesini önler.

Mal paylaşımı ve ziynet eşyaları

Evlilik birliği içinde edinilen taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve borçların nasıl paylaşılacağı protokolde düzenlenebilir. Paylaşımın ayrıntılı yazılması önemlidir: hangi taşınmazın kimde kalacağı, tapu devrinin ne zaman yapılacağı, kredi borcunu kimin ödeyeceği gibi. Düğünde takılan altın ve ziynet eşyalarının kimde kalacağı da ayrıca belirtilmelidir. Mal rejiminin tasfiyesi protokolde düzenlenmezse, bu konuda boşanmadan sonra ayrı bir dava açılabilir.

Maddi ve manevi tazminat

Eşler birbirinden tazminat talep ediyorsa tutarı yazılmalı, talep etmiyorsa bu açıkça belirtilmelidir.

Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

Dava masraflarının kimde kalacağı ve tarafların birbirinden vekâlet ücreti isteyip istemediği de protokolde düzenlenir. Bu maddenin unutulması, karar sonrasında beklenmedik bir masrafla karşılaşılmasına yol açabilir.

Sık yapılan hatalar

• Velayet ve kişisel ilişkinin genel ifadelerle yazılması
• Nafaka tutarının belirtilip artış oranının yazılmaması
• Mal paylaşımında taşınmaz ve borçların tek tek sayılmaması
• Protokolün iki eş tarafından da imzalanmaması ya da imzaların tarihsiz olması
• Duruşmada eşlerden birinin protokolün bir maddesine itiraz etmesi

Son madde özellikle önemlidir. Hâkim, duruşmada eşlerin iradesini bizzat sorar. Eşlerden biri o an protokolden vazgeçerse ya da bir maddeye itiraz ederse, dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmanın kendisi kadar sonrasını da belirleyen bir belgedir. Velayet, nafaka, mal paylaşımı ve giderlerin açık ve ayrıntılı yazılması, hem davanın hızlı sonuçlanmasını hem de boşanmadan sonra yeni uyuşmazlıklar çıkmamasını sağlar. Protokolde yer alacak maddelerin örnekli açıklamasını anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır yazısında bulabilirsiniz. Kanun metnine Türk Medeni Kanunu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (md. 166/3, 174, 175, 182). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.