Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Başvuru Süreci

Anlaşmalı mı çekişmeli mi karar verilir?

Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanma ile bütün sonuçlarında uzlaşmışsa TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma mümkündür. Tarafların nafaka, tazminat, çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni gibi konuları içeren bir protokol hazırlaması gerekir. Hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbest olduğunu ve düzenlemenin çocukların yararına uygunluğunu denetler.

Taraflardan biri boşanmayı veya sonuçlarından birini kabul etmiyorsa çekişmeli dava açılır. Zina, terk, hayata kast ve pek kötü davranış gibi özel sebepler ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebinin şartları farklıdır. TMK m.161’deki zina davasında olduğu gibi bazı sebepler hak düşürücü süreye bağlıdır. Bu nedenle olayın doğru hukuki nitelendirilmesi ilk adımdır.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. TMK m.168’e göre yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdir. E-Devlet veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosya izlenebilse de başvuru yöntemi, elektronik imza ve sistem yetkisine göre değişebilir.

Dava dilekçesinde neler bulunmalı?

HMK m.119 uyarınca taraf bilgileri, mahkeme, açık talep sonucu, vakıalar, hukuki sebepler ve deliller dilekçede gösterilir. Olaylar tarih sırasıyla ve somut anlatılmalıdır. “Sürekli hakaret etti” demek yerine, bilinen tarih veya dönem, sözün gerçekleştiği ortam, tanık ve varsa yazışma belirtilmelidir. Elde bulunan belgeler HMK m.121 gereğince eklenir; kurumlardan istenecek kayıtların nerede bulunduğu açıklanır.

Boşanmanın yanında tedbir ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki, ortak konutun tahsisi ve koruma tedbirleri istenebilir. Mal rejiminin tasfiyesi çoğu zaman ayrı bir dava olarak yürütülür. Talep edilmeyen bazı mali haklara hâkim kendiliğinden karar veremeyeceğinden sonuç kısmı dikkatle hazırlanmalıdır.

Dava açıldıktan sonra süreç nasıl ilerler?

Dilekçe davalıya tebliğ edilir. Davalının HMK m.127’deki genel kural uyarınca iki haftalık cevap süresi vardır; koşulları varsa ek süre verilebilir. Cevaba cevap ve ikinci cevap aşamalarından sonra ön inceleme yapılır, uyuşmazlık noktaları belirlenir ve tahkikata geçilir. Tanıklar dinlenebilir, kurum kayıtları istenebilir ve gerektiğinde uzman incelemesi yapılabilir. Hâkim TMK m.169 uyarınca dava sürerken geçici nafaka, geçici velayet ve barınma önlemlerini düzenleyebilir.

Avukat tutmak zorunlu mudur?

Boşanma davasının avukatla açılması kanunen zorunlu değildir. Bununla birlikte yanlış sebebe dayanılması, delil süresinin kaçırılması, hukuka aykırı kayıt sunulması veya protokolde icrası mümkün olmayan hüküm kurulması ciddi hak kaybı yaratabilir. Maddi imkânı bulunmayan kişiler mahkemeden ve barodan adli yardım koşullarını araştırabilir.

Harç, gider ve arabuluculuk konusu

Dava açılırken başvurma ve peşin harç ile tebligat ve diğer işlemler için gider avansı yatırılır. Miktarlar her yıl değişebildiğinden başvuru tarihindeki mahkeme veznesi veya UYAP hesabı esas alınmalıdır. Tanık, bilirkişi, tercüme ya da yurt dışı tebligatı gerekiyorsa süreç içinde ek gider istenebilir. Adli yardım kararı, koşullarına göre bu giderlerin geçici olarak Devlet tarafından karşılanmasını sağlayabilir.

Boşanma davası açmadan önce zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. Taraflar isterse güvenli ve dengeli koşullarda müzakere edebilir; ancak boşanmanın kendisi yalnız mahkeme kararıyla gerçekleşir. Arabuluculuk veya özel anlaşma, velayet gibi kamu düzenini ilgilendiren konularda hâkimin denetimini ortadan kaldırmaz.

Tebligat neden kritik önemdedir?

Dava dilekçesi karşı tarafa usulüne uygun tebliğ edilmeden yargılamanın temel aşamaları ilerlemez. Davalının adresini bilerek yanlış bildirmek, süreci hızlandırmaz ve kararın sonradan tartışılmasına yol açabilir. Yurt dışında yaşayan eş bakımından uluslararası tebligat süresi ayrıca planlanmalıdır. Taraflar kendi adres değişikliklerini de dosyaya zamanında bildirmelidir.

Dava açmadan önce nüfus kayıtları, adres, olay kronolojisi, mali durum, çocukların ihtiyaçları ve deliller bir dosyada toplanmalıdır. Bu hazırlık, hem taleplerin netleşmesini hem de gereksiz uyuşmazlıkların azalmasını sağlar. Bu yazı genel bilgilendirmedir; kişisel dosya incelemesi yerine geçmez.

Kaynak ve ayrıntılı bilgi: https://yekta.av.tr/bosanma-davasi-nasil-acilir/